» Cổ phiếu các nhà sản xuất xi măng hàng đầu châu Âu lao dốc mạnh khi xuất hiện khả năng Liên minh châu Âu (EU) có thể trì hoãn siết chặt quy định carbon. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về việc suy giảm lợi thế cạnh tranh của những nhà sản xuất đã đầu tư lớn cho công nghệ xanh và chiến lược giảm phát thải.
Thị trường cổ phiếu xi măng châu Âu đang chịu áp lực lớn trước những tín hiệu mới liên quan đến điều chỉnh chính sách trong Hệ thống giao dịch khí thải (ETS) của EU. Nguy cơ kéo dài lộ trình giảm phát thải và thay đổi các mốc chuẩn CO₂ không chỉ tác động đến giá cổ phiếu mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược đầu tư, giá bán xi măng và biên lợi nhuận của toàn ngành trong giai đoạn tới.
Cổ phiếu của Heidelberg Materials AG đã giảm tới 9,5%, trong khi cổ phiếu Holcim AG và Buzzi Unicem cùng giảm 7,2% giữa những lo ngại về khả năng Liên minh châu Âu có thể trì hoãn việc áp dụng các quy định khí thải nghiêm ngặt hơn. Thị trường cũng ghi nhận có thời điểm cổ phiếu một số doanh nghiệp xi măng lớn tại EU giảm từ 10 - 15%, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước rủi ro chính sách.
Đợt bán tháo diễn ra sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng, EU có thể sẽ cần thêm thời gian để giúp các doanh nghiệp thực hiện mục tiêu giảm phát thải carbon, đồng nghĩa với việc quá trình loại bỏ cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải miễn phí có thể chậm lại. Đức là nền kinh tế lớn nhất EU và trước đó đã bày tỏ quan điểm muốn nới lỏng các quy định khí thải đối với các ngành công nghiệp phát thải cao. Tại một hội nghị thượng đỉnh gần đây, ông Merz đặt vấn đề về tính hiệu quả của Hệ thống giao dịch khí thải của EU và cho rằng nếu công cụ này không phù hợp thì cần cân nhắc sửa đổi hoặc trì hoãn.
Theo đánh giá của các nhà phân tích, bất kỳ sự trì hoãn nào trong việc siết chặt các quy định carbon đều bất lợi cho các nhà sản xuất xi măng đã đầu tư mạnh vào công nghệ giảm phát thải, bởi họ kỳ vọng sẽ có lợi thế khi chi phí carbon tăng cao đối với các đối thủ chưa chuyển đổi kịp thời. Ngân hàng BNP Paribas cho biết, giá tín chỉ phát thải carbon đã giảm khoảng 5% trong bối cảnh EU đang xem xét điều chỉnh lại khung quy định. Động thái này diễn ra sau khi Ủy ban châu Âu (EC) tổ chức một hội thảo tham vấn doanh nghiệp nhằm đánh giá lại tính khả thi của lộ trình hiện tại.
Hiện quá trình rà soát giới hạn phát thải trong Hệ thống giao dịch khí thải của EU đang được triển khai. Một số kịch bản điều chỉnh được đề cập gồm việc mức cắt giảm chuẩn phát thải clinker từ 693 kg CO₂ trên/tấn có thể không giảm sâu xuống 666 kg CO₂ trên/tấn như kỳ vọng trước đó, hoặc thời điểm chấm dứt phân bổ hạn ngạch miễn phí có thể lùi sau mốc 2034. BNP Paribas cũng lưu ý, khả năng cho phép sử dụng nhiều tín chỉ carbon quốc tế hơn trong giai đoạn 2031 - 2040, điều này có thể làm chậm tốc độ giảm phát thải hàng năm từ 4,4% xuống còn 3,4%. Các mức chuẩn phát thải chính thức cho giai đoạn IV phần I của Hệ thống giao dịch khí thải EU, áp dụng cho giai đoạn 2021 - 2025, dự kiến sẽ được công bố vào ngày 12/03/2026. Trong khi đó, những điều chỉnh chính sách ở phạm vi rộng hơn nhiều khả năng sẽ được làm rõ vào khoảng tháng 7 tới đây.
Trước đó, EU đã quyết định trì hoãn chương trình thị trường carbon cho vận tải đường bộ và nhiên liệu sưởi ấm, còn gọi là ETS2, do lo ngại phản ứng của cử tri trước chi phí năng lượng gia tăng. Tương lai của thị trường carbon tiếp tục là chủ đề trọng tâm trong các cuộc họp không chính thức của lãnh đạo EU tại Bỉ, khi một số quốc gia đề xuất biện pháp hạ giá khí thải hoặc thậm chí tạm dừng chương trình.
Ngày 10/02/2026, các nghị sĩ Nghị viện châu Âu đã thông qua sửa đổi khung mục tiêu trung gian năm 2040, duy trì mục tiêu giảm 90% phát thải ròng so với mức năm 1990. Tuy nhiên, gói chính sách cho phép linh hoạt 5% thông qua tín chỉ quốc tế, tương đương mục tiêu giảm phát thải nội khối còn 85%. Giai đoạn này được xem là bước chuyển quan trọng giữa mục tiêu giảm 55% vào năm 2030 và tham vọng trung hòa khí hậu vào năm 2050, trong bối cảnh chính sách khí hậu của EU đang chịu áp lực chính trị nội bộ và tác động địa chính trị bên ngoài.
Về tác động đến giá xi măng, BNP Paribas nhận định, việc siết chặt ETS và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon có thể làm lạm phát tăng thêm khoảng 1% trong ngắn hạn. Ngân hàng này cũng dự báo giá xi măng tại EU có thể tăng khoảng 4% trong năm 2026 và biên lợi nhuận gộp của ngành có thể cải thiện khoảng 100 điểm cơ bản nhờ các doanh nghiệp chủ động phân bổ trước chi phí carbon tương lai vào giá bán. Tuy nhiên, nếu chính sách bị nới lỏng, mức tăng 4% này có thể khó đạt được. Trong kịch bản không tăng giá, rủi ro giảm lợi nhuận được đánh giá lớn nhất đối với Holcim và Heidelberg Materials, với mức điều chỉnh lợi nhuận dự báo lần lượt -10% và -7%, qua đó tạo thêm áp lực lên cổ phiếu xi măng của 2 doanh nghiệp này.
Về trung hạn, nguồn cung tín chỉ carbon trong EU được siết chặt trở lại được kỳ vọng sẽ hỗ trợ giá carbon tăng cao trở lại, làm gia tăng áp lực chi phí và thúc đẩy quá trình tái cấu trúc ngành trong đầu những năm 2030. Tuy nhiên, hiệu quả thương mại của công nghệ thu giữ carbon vẫn là ẩn số lớn đối với triển vọng dài hạn của các nhà sản xuất xi măng châu Âu trong bối cảnh chính sách còn nhiều biến động.
Cem.Info
