» Các nhà nhập khẩu xi măng vào Liên minh châu Âu (EU) có nguy cơ phải chịu chi phí Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) cao hơn nhiều so với thực tế do không kịp hoàn tất dữ liệu phát thải carbon được xác minh trước thời hạn quy định. Điều này có thể tạo áp lực lớn lên chi phí thương mại xi măng và chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt với các doanh nghiệp xuất khẩu ngoài EU.
Nhu cầu kiểm soát phát thải carbon tại châu Âu đang tác động trực tiếp đến thị trường xi măng nhập khẩu vào EU, khi chênh lệch dữ liệu phát thải có thể khiến chi phí CBAM tăng mạnh trong giai đoạn đầu áp dụng.
Nguy cơ phát sinh chi phí CBAM cao do áp dụng mức phát thải mặc định
Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tuân thủ carbon cho rằng các nhà nhập khẩu xi măng vào EU có thể buộc phải sử dụng mức phát thải mặc định để tính chi phí CBAM cho các lô hàng năm 2026 do gặp khó khăn trong việc hoàn tất dữ liệu phát thải được xác minh đúng thời hạn.
Nguyên nhân chính đến từ thực tế nhiều nhà sản xuất xi măng ngoài EU chưa có hệ thống theo dõi và quản lý phát thải theo chuẩn quốc tế. Trong khi đó, việc xác minh dữ liệu phát thải cho năm 2026 chỉ có thể bắt đầu từ ngày 1/1/2027 nhưng phải hoàn thành trước tháng 9/2027. Khoảng thời gian ngắn cùng yêu cầu kỹ thuật cao được đánh giá là thách thức lớn đối với doanh nghiệp.
Sự chênh lệch chi phí giữa dữ liệu phát thải thực tế và mức phát thải mặc định được đánh giá là rất lớn. Ví dụ, một doanh nghiệp nhập khẩu 10.000 tấn xi măng portland xám từ Ukraine trong năm 2026, với giá chứng chỉ CBAM ở mức 75 Euro/tấn CO₂tđ, sẽ chỉ phải trả khoảng 195.000 Euro nếu sử dụng mức phát thải thực tế là 0,91 tấn CO₂tđ/ tấn xi măng. Tuy nhiên, nếu áp dụng mức phát thải mặc định của Ukraine là 1,51 tấn CO₂tđ/tấn xi măng, chi phí CBAM sẽ tăng lên khoảng 663.000 Euro. Mức chênh lệch này cao gấp hơn 3 lần so với trường hợp sử dụng dữ liệu phát thải thực tế đã được xác minh.
Áp lực dòng tiền và yêu cầu nắm giữ chứng chỉ CBAM
Bên cạnh rủi ro chi phí tăng mạnh, doanh nghiệp nhập khẩu xi măng còn phải đối mặt với áp lực dòng tiền khi cơ chế CBAM yêu cầu nắm giữ lượng chứng chỉ carbon tương ứng với 50% tổng lượng phát thải của hàng hóa nhập khẩu, được rà soát theo từng quý.
Trong giai đoạn đầu triển khai, lượng chứng chỉ này nhiều khả năng vẫn được tính theo mức phát thải mặc định, thay vì dữ liệu đã được xác minh, khiến nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp tăng lên đáng kể.
Bên cạnh đó, nhiều nhà sản xuất xi măng tại các quốc gia ngoài EU hiện vẫn chưa hoàn thiện hệ thống theo dõi, báo cáo và xác minh phát thải carbon. Điều này có thể khiến quá trình xác minh bị chậm trễ hoặc không thể thực hiện đầy đủ trong giai đoạn đầu áp dụng cơ chế.
Theo giới phân tích, những yếu tố này sẽ không chỉ làm gia tăng chi phí nhập khẩu xi măng vào EU mà còn tạo áp lực đáng kể lên các nhà xuất khẩu tại nhiều thị trường ngoài khối, trong bối cảnh yêu cầu giảm phát thải carbon đối với ngành xi măng ngày càng trở nên khắt khe.
Cem.Info
