» Xung đột leo thang giữa Iran, Mỹ và Israel đang gây ảnh hưởng mạnh tới chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng tại Trung Đông. Hoạt động xuất khẩu xi măng và clinker của Iran bị đình trệ do thiếu khí đốt, gián đoạn cảng biển và áp lực logistics tại eo biển Hormuz, kéo theo nguy cơ tăng chi phí xây dựng tại nhiều quốc gia trong khu vực.
Khu vực Trung Đông đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung xi măng và clinker khi Iran - một trong những quốc gia sản xuất xi măng lớn của khu vực này, đang có dấu hiệu suy giảm năng lực xuất khẩu do tác động từ xung đột địa chính trị và khủng hoảng năng lượng. Các diễn biến mới tại eo biển Hormuz tiếp tục làm gia tăng áp lực lên vận tải biển, chi phí logistics và hoạt động thương mại vật liệu xây dựng quốc tế.
Căng thẳng quân sự giữa Iran, Mỹ và Israel đã ảnh hưởng mạnh đến hoạt động thương mại hàng hải tại khu vực Vịnh Ba Tư. Việc gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz đang tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu của ngành xi măng tại Trung Đông.
Iran hiện nằm trong nhóm quốc gia sản xuất xi măng lớn trên thế giới với sản lượng khoảng 70 triệu tấn/năm. Phần lớn sản lượng được xuất khẩu sang các thị trường lân cận như Iraq, Kuwait, Afghanistan và Syria. Trong nhiều năm qua, Iran cũng là nguồn cung xi măng và clinker quan trọng cho các thị trường xây dựng tại Trung Đông nhờ lợi thế về giá thành và vị trí địa lý.
Tuy nhiên, ngành xi măng Iran đã gặp khó khăn từ trước khi xung đột bùng phát do tình trạng thiếu khí đốt và cắt giảm điện kéo dài. Trong giai đoạn khủng hoảng điện mùa hè năm 2024, khoảng 70% lò nung xi măng tại quốc gia Trung Đông này phải tạm dừng hoạt động. Áp lực tiếp tục gia tăng khi các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng khí đốt khiến nguồn nhiên liệu phục vụ sản xuất clinker bị gián đoạn. Đây là yếu tố đặc biệt nghiêm trọng đối với ngành xi măng do khí tự nhiên là nguồn năng lượng chính để vận hành lò nung.
Theo số liệu thương mại trước xung đột, xuất khẩu clinker - nguyên liệu chính trong sản xuất xi măng, của Iran trong năm 2024 đã giảm khoảng 17% so với năm trước đó. Trong bối cảnh chiến sự leo thang, giới phân tích cho rằng năng lực xuất khẩu của nước này sẽ tiếp tục suy giảm trong năm 2026 khi hoạt động cảng biển và vận tải biển đối mặt nhiều rủi ro. Một số cảng trong khu vực đã phải tạm ngừng hoạt động sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại gần vùng Vịnh. Điều này khiến quá trình vận chuyển xi măng và clinker từ Iran sang các thị trường lân cận gặp nhiều khó khăn hơn, đồng thời kéo chi phí logistics tăng mạnh.
Iraq và Kuwait hiện là 2 quốc gia chịu tác động đáng kể nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn vật liệu xây dựng từ Iran. Trong khi nguồn cung xi măng và clinker từ Iran suy giảm, cả 2 nước này cũng gặp khó khăn về ngân sách do doanh thu năng lượng bị ảnh hưởng bởi bất ổn tại eo biển Hormuz. Iraq hiện vận chuyển khoảng 97% lượng dầu xuất khẩu qua eo biển Hormuz, trong khi Kuwait phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tuyến hàng hải này. Việc xuất khẩu năng lượng bị gián đoạn khiến nguồn thu ngân sách sụt giảm, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư xây dựng và chi tiêu hạ tầng.
Trong bối cảnh đó, dù nguồn cung xi măng và clinker thay thế từ Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, Pakistan và UAE vẫn hiện diện trên thị trường, chi phí nhập khẩu cao hơn đang tạo thêm áp lực cho các doanh nghiệp và chủ đầu tư trong khu vực.
Giới quan sát nhận định, cuộc khủng hoảng hiện nay cho thấy ngành xi măng tại khu vực Trung Đông đang phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng khí đốt và hệ thống logistics hàng hải tại Vịnh Ba Tư. Bất kỳ biến động nào tại eo biển Hormuz đều có thể tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng clinker, giá thành sản xuất xi măng và tiến độ các dự án xây dựng trong khu vực.
Cem.Info
