» Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon CBAM đối với các ngành có cường độ phát thải cao, trong đó xi măng là một lĩnh vực chịu tác động trực tiếp. Cơ chế này yêu cầu hàng hóa nhập khẩu vào EU phải tính toán và chịu chi phí carbon phát sinh trong quá trình sản xuất, qua đó tạo ra những thay đổi đáng kể đối với thương mại xi măng toàn cầu.
Việc EU đưa CBAM vào thực thi đang tạo ra những tác động rõ rệt đối với ngành xi măng toàn cầu, đặc biệt là các quốc gia xuất khẩu vào thị trường châu Âu. Khi chi phí phát thải được đưa vào cấu trúc giá thành, xi măng trở thành một trong những ngành chịu áp lực sớm nhất từ các chính sách thương mại gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon CBAM được EU xây dựng nhằm áp dụng đối với các ngành sản xuất phát thải lớn, bao gồm xi măng, sắt thép, nhôm, phân bón, hydro và điện. Theo cơ chế này, các doanh nghiệp xuất khẩu vào EU phải kê khai lượng phát thải khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất và mua chứng chỉ carbon tương ứng. Điều này khiến chi phí tiếp cận thị trường EU phụ thuộc trực tiếp vào mức độ phát thải của từng sản phẩm.
Đối với ngành xi măng, CBAM được đánh giá là một trong những chính sách có tác động tương đối trong nhiều năm qua. Xi măng vốn là ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải lớn trong quá trình sản xuất clinker. Khi chi phí carbon được đưa vào giá thành sản phẩm nhập khẩu, lợi thế cạnh tranh của xi măng sản xuất tại các quốc gia chưa áp dụng tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Lãnh đạo Ủy ban châu Âu cho biết CBAM được triển khai nhằm tạo điều kiện cho ngành công nghiệp châu Âu chuyển đổi theo hướng phát thải thấp, thay vì tạo rào cản đối với sản xuất. Theo quan điểm của EU, các nhà sản xuất trong khối, trong đó có ngành xi măng, cần được bảo vệ trước sức ép cạnh tranh từ các sản phẩm có chi phí thấp hơn nhưng phát thải cao. Cơ chế này cũng nhằm hạn chế hiện tượng rò rỉ carbon, khi doanh nghiệp dịch chuyển hoạt động sản xuất sang các thị trường có quy định môi trường kém chặt chẽ hơn.
Mặc dù nhận được sự ủng hộ từ các ngành công nghiệp trong khu vực, CBAM vẫn vấp phải phản ứng từ một số đối tác thương mại lớn. Nhiều quốc gia cho rằng việc áp dụng chi phí carbon đối với hàng hóa xuất khẩu vào EU có thể làm gia tăng gánh nặng cho doanh nghiệp xuất khẩu. Bất chấp những ý kiến trái chiều, EU vẫn kiên định triển khai CBAM, cho thấy quyết tâm gắn chính sách thương mại với các mục tiêu giảm phát thải dài hạn.
Tại châu Âu và Anh, các tổ chức đại diện ngành xi măng và vật liệu xây dựng đã bày tỏ sự ủng hộ đối với CBAM. Theo Hiệp hội sản phẩm khoáng sản Anh, tiến trình giảm phát thải tại nhiều quốc gia không thuộc châu Âu đang diễn ra chậm hơn, khiến xi măng sản xuất tại các thị trường không thuộc EU có chi phí thấp hơn đáng kể. Trong vòng 10 năm qua, lượng xi măng nhập khẩu vào Anh đã tăng mạnh, từ khoảng 10% thị phần lên gần một phần ba, tạo sức ép lớn đối với các nhà sản xuất xi măng trong nước. Việc áp dụng CBAM được đánh giá là công cụ quan trọng nhằm cân bằng chi phí carbon và bảo vệ tương lai ngành xi măng của Anh.
Ủy ban châu Âu cũng cho biết CBAM sẽ tiếp tục được mở rộng trong những năm tới. Từ năm 2028, cơ chế này dự kiến mở rộng phạm vi áp dụng sang các sản phẩm sử dụng nhiều thép và nhôm, nhằm hạn chế các kẽ hở có thể khiến doanh nghiệp dịch chuyển các công đoạn sản xuất ra bên ngoài EU để né tránh chi phí phát thải. Việc mở rộng phạm vi áp dụng được đánh giá sẽ tiếp tục tạo ra tác động lan tỏa tới ngành xây dựng và chuỗi tiêu thụ xi măng tại châu Âu.
Trong bối cảnh đó, CBAM không chỉ là một rào cản thương mại mới, mà còn là tín hiệu rõ ràng cho thấy xu hướng gắn ngành xi măng với các tiêu chuẩn phát thải ngày càng khắt khe trên phạm vi toàn cầu. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu xi măng, việc đầu tư công nghệ, cải thiện hiệu quả năng lượng và giảm phát thải đang trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì khả năng cạnh tranh tại thị trường EU trong thời gian tới.
Cem.Info
