» Các chuyên gia trong ngành cho rằng để đảm bảo tiến độ các dự án hạ tầng giao thông và ổn định thị trường xây dựng, cần sớm hoàn thiện cơ chế khai thác và phân bổ nguồn lực từ mỏ vật liệu xây dựng. Việc nghiên cứu phương án giao trực tiếp quyền khai thác cho các đơn vị đủ năng lực được xem là một giải pháp khả thi.
Nhu cầu vật liệu xây dựng đang tăng mạnh trong khi nhiều mỏ vật liệu hiện hữu có công suất hạn chế, tình trạng này gây áp lực lên tiến độ thi công và giá thành dự án. Các chuyên gia nhận định, việc hoàn thiện cơ chế khai thác mỏ vật liệu xây dựng và điều chỉnh công suất phù hợp là yếu tố then chốt để giải quyết điểm nghẽn cung ứng và đảm bảo nguồn cung ổn định.
Ông Nguyễn Thế Minh, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết, thực tế triển khai các dự án hạ tầng hiện nay cho thấy hệ thống quy hoạch, cấp phép và khai thác vật liệu xây dựng đang tồn tại nhiều điểm nghẽn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cung ứng cát, đá và các loại vật liệu nền tảng phục vụ thi công công trình.
Nhiều mỏ vật liệu xây dựng đã được cấp phép từ lâu, có trữ lượng lớn nhưng công suất khai thác thực tế không đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các dự án trọng điểm. Thông thường, các mỏ này chỉ cho phép khai thác một đến hai triệu mét khối mỗi năm, trong khi nhu cầu vượt xa khả năng cung ứng hiện tại.
Việc nâng công suất khai thác mỏ vật liệu xây dựng trên thực tế không đơn giản. Doanh nghiệp phải đầu tư thêm máy móc, dây chuyền thiết bị và nhân lực, trong khi trữ lượng mỏ không thay đổi. Quá trình điều chỉnh công suất và mở rộng khai thác cần thời gian để hoàn thiện thủ tục, khiến khả năng đáp ứng nhu cầu đột biến bị hạn chế.
Trong một số trường hợp, việc giao mỏ trực tiếp cho nhà thầu khai thác phục vụ dự án trong thời gian ngắn cũng chưa thực sự mang lại hiệu quả kinh tế. Khối lượng khai thác nhỏ và thời gian sử dụng ngắn khiến doanh nghiệp không mặn mà tham gia, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn vật liệu cho các công trình.
Thực tế quy hoạch, cấp phép, khai thác và cung ứng vật liệu xây dựng đã bộc lộ nhiều bất cập. Dù Nhà nước đã áp dụng các cơ chế đặc thù như đơn giản hóa thủ tục, cho phép nâng công suất mỏ hoặc cấp mỏ trực tiếp cho nhà thầu, tình trạng thiếu hụt vật liệu vẫn xảy ra khi triển khai các dự án lớn. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở trữ lượng tài nguyên mà còn ở khâu tổ chức thực hiện và cơ chế điều hành thị trường vật liệu xây dựng.
Viện Kinh tế xây dựng đề xuất nghiên cứu cơ chế giao trực tiếp quyền khai thác đối với các mỏ vật liệu xây dựng chưa được cấp phép hoặc đã đóng mỏ nhưng còn trữ lượng cho các đơn vị đủ năng lực, không thông qua đấu giá. Giá vật liệu xây dựng được xác định dựa trên chi phí thực tế hợp lý, hợp lệ, trong khi đơn vị khai thác chỉ được hưởng mức chi phí quản lý và lợi nhuận cố định theo quy định.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng đang được triển khai, hoàn thiện cơ chế khai thác và phân bổ mỏ vật liệu xây dựng là yếu tố quan trọng giúp khơi thông nguồn cung, ổn định thị trường và bảo đảm tiến độ thi công các công trình trọng điểm quốc gia.
Cem.Info
