Sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu thay thế, đồng xử lý chất thải và thu hồi nhiệt thải phát điện đang giúp Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) giảm tiêu hao tài nguyên, năng lượng và cải thiện hiệu quả sản xuất. Nhiều giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế hàng trăm tỷ đồng mỗi năm cho doanh nghiệp.
Tối ưu hóa nguyên liệu đầu vào và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng đang trở thành những giải pháp quan trọng đối với các nhà sản xuất xi măng. Tại VICEM, việc ứng dụng công nghệ vào tận dụng tài nguyên thứ cấp, sử dụng nhiên liệu thay thế và thu hồi năng lượng không chỉ góp phần giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong sản xuất.

VICEM đẩy mạnh tận dụng tài nguyên thứ cấp và ứng dụng công nghệ nhằm tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất xi măng.
Tận dụng tài nguyên thứ cấp, giảm chi phí đầu vào
Trong sản xuất xi măng, việc thay thế một phần nguyên liệu truyền thống bằng các nguồn phụ phẩm công nghiệp và vật liệu thứ cấp góp phần giảm nhu cầu sử dụng tài nguyên tự nhiên, đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế từ những nguồn đầu vào thay thế.
Năm 2025, tổng khối lượng tro, xỉ được sử dụng trong sản xuất xi măng tại VICEM đạt 2,12 triệu tấn, tương ứng tỷ lệ thay thế 9,37%. Giải pháp này mang lại hiệu quả kinh tế khoảng 400 tỷ đồng/năm.
Đối với thạch cao nhân tạo, tỷ lệ sử dụng thay thế thạch cao thiên nhiên bình quân toàn VICEM đạt 54,64%, với khối lượng 524.877 tấn, mang lại hiệu quả khoảng 171,33 tỷ đồng/năm. Đáng chú ý, VICEM Sông Thao, VICEM Hải Phòng và VICEM Hoàng Mai đã sử dụng 100% thạch cao nhân tạo.
Bên cạnh đó, VICEM cũng triển khai xử lý bùn thải tại các đơn vị Bút Sơn, Hoàng Mai và Tam Điệp. Khối lượng bùn thải được xử lý đạt 108.567 tấn, mang lại hiệu quả kinh tế khoảng 38 tỷ đồng/năm.
Các kết quả trên cho thấy việc tận dụng nguyên liệu thứ cấp đang góp phần giảm sử dụng tài nguyên không tái tạo, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn phụ phẩm, chất thải trong sản xuất xi măng. Đây cũng là một trong những hướng triển khai kinh tế tuần hoàn tại các đơn vị thành viên của VICEM.
Đồng xử lý chất thải, tối ưu chi phí năng lượng
Cùng với giải pháp thay thế nguyên liệu, sử dụng rác thải làm nhiên liệu thay thế là hướng đi được VICEM triển khai nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu truyền thống.
Hiện có 4 đơn vị thành viên gồm VICEM Bút Sơn, VICEM Hà Tiên, VICEM Sông Thao và VICEM Hoàng Mai sử dụng rác thải làm nhiên liệu thay thế. Theo số liệu VICEM cung cấp, khối lượng rác sử dụng đạt 394.193 tấn, tỷ lệ thay thế đạt 30,07%, mang lại hiệu quả kinh tế khoảng 400 tỷ đồng/năm.
Việc đồng xử lý chất thải trong sản xuất xi măng cho phép tận dụng nguồn rác có khả năng đáp ứng yêu cầu làm nhiên liệu thay thế, qua đó giảm một phần nhu cầu sử dụng nhiên liệu truyền thống. Giải pháp này đồng thời góp phần xử lý chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong quá trình sản xuất.
Bên cạnh sử dụng nhiên liệu thay thế, tận dụng nhiệt thừa để phát điện cũng là giải pháp được VICEM đầu tư tại toàn bộ các nhà máy. Đến hết tháng 9/2026, hầu hết các dây chuyền đã đưa hệ thống vào hoạt động, với tổng công suất phát điện khoảng 59 MW.
Kết hợp với điện mặt trời mái nhà, các hệ thống này giúp nhà máy sản xuất tự chủ khoảng 25 - 30% nhu cầu điện năng. Nhờ đó, các đơn vị giảm lượng điện mua ngoài, chủ động hơn về nguồn cung và hạn chế phát thải gián tiếp từ sử dụng điện. Theo VICEM, giải pháp này giúp giảm chi phí sản xuất khoảng 400 tỷ đồng/năm.
Việc tận dụng nhiệt khí thải để phát điện cho phép thu hồi một phần năng lượng phát sinh trong quá trình sản xuất, chuyển đổi thành điện phục vụ hoạt động của nhà máy. Khi kết hợp với điện mặt trời mái nhà, giải pháp góp phần nâng cao khả năng tự chủ năng lượng, giảm chi phí điện và cải thiện hiệu quả vận hành.
Công nghệ thúc đẩy nâng cao hiệu quả sản xuất
Những kết quả đạt được cho thấy ứng dụng khoa học công nghệ tại VICEM đang tạo ra giá trị trên nhiều khâu của quá trình sản xuất, từ thay thế nguyên liệu, nhiên liệu đến thu hồi và sử dụng năng lượng. Các giải pháp vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa góp phần giảm tiêu hao tài nguyên, tận dụng chất thải và hạn chế phát thải ra môi trường.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi công nghệ tại VICEM vẫn đối mặt với một số khó khăn. Sự khác biệt về trình độ công nghệ, quy mô và tuổi đời thiết bị giữa các dây chuyền sản xuất ảnh hưởng đến khả năng triển khai đồng bộ các giải pháp mới. Bên cạnh đó, hạn chế về nguồn lực tài chính, cơ chế chính sách và chất lượng nhân lực công nghệ cũng đặt ra yêu cầu phải có lộ trình đầu tư phù hợp.
Trước thực tế này, VICEM đang triển khai Chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được xác định là động lực then chốt. Tổng công ty ưu tiên đổi mới kỹ thuật, công nghệ theo hướng hiện đại, xanh và thông minh; tập trung nâng cao hiệu suất thiết bị, tiết kiệm năng lượng, sử dụng nhiên liệu thay thế và giảm phát thải carbon.
Cùng với đầu tư công nghệ sản xuất, VICEM định hướng đẩy mạnh tự động hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và quản trị dựa trên dữ liệu trong quản lý, điều hành và sản xuất kinh doanh. Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và đối tác công nghệ cũng được chú trọng nhằm hỗ trợ quá trình đổi mới và hiện đại hóa sản xuất.
Trong bối cảnh yêu cầu tiết kiệm tài nguyên, năng lượng và giảm phát thải ngày càng cao, việc tiếp tục phát huy hiệu quả các giải pháp công nghệ sẽ là cơ sở để VICEM cải thiện hiệu quả sản xuất, kiểm soát chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là hướng đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi từ sản xuất xi măng truyền thống sang sản xuất hiện đại, xanh và thông minh.
Nguồn tham khảo: Xây dựng.
Cem.Info



