Tỷ trọng xi măng nhập khẩu từ các quốc gia ngoài châu Âu vào Anh tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2000, trong bối cảnh EU đã triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), còn Anh dự kiến áp dụng cơ chế tương tự từ tháng 1/2027. Hiệp hội Khoáng sản Anh (MPA) cảnh báo chênh lệch về thời điểm và mức độ áp dụng chính sách thuế carbon có thể khiến dòng hàng nhập khẩu dịch chuyển, gia tăng áp lực cạnh tranh đối với các nhà sản xuất xi măng trong nước.
Những thay đổi trong cơ chế định giá carbon đang đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động xuất nhập khẩu xi măng giữa các thị trường. Việc EU triển khai CBAM, cùng với kế hoạch áp dụng cơ chế riêng của Anh, khiến sự khác biệt về nghĩa vụ carbon trở thành yếu tố đáng chú ý trong thương mại xi măng quốc tế, đặc biệt đối với các quốc gia xuất khẩu vào thị trường châu Âu.
Xi măng nhập khẩu ngoài châu Âu gia tăng tại Anh
Theo phân tích mới nhất của MPA, tỷ trọng xi măng nhập khẩu vào Anh từ các quốc gia ngoài châu Âu đạt 29% trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng so với mức 17% cùng kỳ năm 2025. Đây là tỷ trọng cao nhất kể từ khi cơ quan này bắt đầu ghi nhận số liệu vào năm 2000.
MPA cho rằng xu hướng trên có liên quan đến việc EU chính thức triển khai CBAM từ tháng 1/2026. Cơ chế này áp dụng chi phí carbon đối với hàng hóa nhập khẩu thuộc các ngành có cường độ phát thải cao, trong đó có xi măng, nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang những quốc gia có quy định môi trường ít nghiêm ngặt hơn.
Trong khi các nhà cung cấp hàng hóa vào EU đã phải thực hiện nghĩa vụ theo CBAM, Anh dự kiến triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới carbon riêng từ tháng 1/2027. Theo đánh giá của MPA, khoảng thời gian chênh lệch này có thể tạo động lực để các nhà cung cấp ngoài EU chuyển hướng một phần lượng xi măng xuất khẩu sang thị trường Anh.
Hiệp hội này cũng lưu ý sự xuất hiện của các tuyến cung ứng mới giữa những cảng tiếp nhận xi măng nhập khẩu tại Anh và các nhà sản xuất xi măng của Thổ Nhĩ Kỳ. Đây được xem là một trong những kênh có thể thúc đẩy thêm nguồn cung nhập khẩu vào thị trường Anh.

(Nguồn: Construction Enquirer)
Martin Casey, Giám đốc cấp cao phụ trách lĩnh vực xi măng và vôi của MPA, cho rằng các nhà sản xuất xi măng tại Anh đang chịu bất lợi về chi phí do phải gánh mức chi phí phát thải cao hơn so với các nhà sản xuất tại những quốc gia khác.
Nếu thiếu các biện pháp kiểm soát tương xứng đối với hàng nhập khẩu, thị trường Anh có thể trở thành điểm đến của các sản phẩm xi măng có cường độ phát thải carbon cao. Điều này không chỉ làm gia tăng áp lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp trong nước mà còn có nguy cơ chuyển dịch phát thải ra nước ngoài, gây khó khăn cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển hạ tầng và nhà ở trong giới hạn ngân sách carbon quốc gia.
Chênh lệch chính sách carbon làm gia tăng lo ngại cạnh tranh
Các nhà sản xuất xi măng Anh vẫn lo ngại cơ chế điều chỉnh biên giới carbon mà Chính phủ nước này đề xuất chưa đủ chặt chẽ để bảo vệ sản xuất nội địa. Theo MPA, mức thu phí carbon dự kiến của Anh có thể thấp hơn mức áp dụng tại EU, tạo ra sự khác biệt về chi phí giữa hàng hóa nhập khẩu vào 2 thị trường.
Một vấn đề khác nằm ở phương pháp xác định lượng phát thải. Theo lộ trình dự kiến, Anh sẽ sử dụng các giá trị phát thải mặc định ở cấp độ sản phẩm cho đến năm 2029, trước khi chuyển sang áp dụng các giá trị cụ thể theo từng quốc gia. MPA cho rằng cách tiếp cận này có thể khiến một số nhà sản xuất xi măng nước ngoài phải chịu mức chi phí carbon thấp hơn so với lượng phát thải thực tế trong quá trình sản xuất.
Đối với ngành xi măng, sự khác biệt trong phương pháp xác định phát thải có ý nghĩa đáng kể, bởi cường độ phát thải giữa các nhà máy và công nghệ sản xuất không giống nhau. Nếu mức phí carbon không phản ánh sát lượng phát thải thực tế, lợi thế cạnh tranh giữa các nhà sản xuất có thể bị thay đổi, đồng thời làm giảm hiệu quả của chính sách điều chỉnh carbon đối với hàng nhập khẩu.
Martin Casey nhấn mạnh, việc triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới carbon tại Anh chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi cơ chế này được thiết kế đủ chặt chẽ để bảo đảm cạnh tranh công bằng. Ông đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải liên kết hệ thống giao dịch phát thải của Anh và EU, đồng thời điều chỉnh cơ chế điều chỉnh biên giới carbon theo hướng tiệm cận với các quy định của EU.
Những diễn biến trên cho thấy chính sách carbon không chỉ tác động đến chi phí sản xuất xi măng mà còn có thể định hình lại dòng chảy thương mại giữa các quốc gia. Khi thời điểm triển khai, mức thuế và phương pháp tính phát thải chưa có sự tương đồng, các nhà cung cấp có thể điều chỉnh thị trường xuất khẩu để tối ưu chi phí, trong khi các nhà sản xuất nội địa phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.
Nguồn tham khảo: Construction Enquirer.
Cem.Info



