Giá thực tế của nhiều loại vật liệu xây dựng tại một số dự án hạ tầng đang cao hơn mức được tính trong dự toán, tạo thêm áp lực lên chi phí thi công. Chênh lệch xuất hiện ở cả vật liệu chính và các cấu kiện phục vụ công trình, trong đó mức giá xi măng, gối chậu và cáp dự ứng lực có sự khác biệt đáng kể so với giá tính toán.
Giá xi măng tại công trình không chỉ phụ thuộc vào mặt bằng giá trên thị trường mà còn liên quan đến chủng loại, yêu cầu kỹ thuật và nguồn cung phù hợp với từng hạng mục. Một trường hợp được phản ánh tại dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy (Nghệ An) cho thấy những yếu tố này có thể tạo ra khoảng cách lớn giữa giá vật liệu xây dựng trong dự toán và giá khảo sát thực tế.
Giá xi măng và nhiều vật liệu xây dựng cao hơn dự toán tại một số dự án hạ tầng, tạo áp lực lên chi phí thi công và hiệu quả tài chính của nhà thầu.
Giá xi măng chênh lệch lớn giữa dự toán và khảo sát
Giá xi măng là khoản chi phí có mức chênh lệch đáng chú ý trong trường hợp được phản ánh tại Gói thầu XL03 thuộc dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Gói thầu có giá trúng thầu hơn 5.196 tỷ đồng, phạm vi từ Km31+125 đến Km50+170 và thời gian thực hiện 24 tháng.
Trong dự toán, giá Xi măng Sông Lam được tính khoảng 975 đồng/kg. Tuy nhiên, theo phản ánh của nhà thầu, đối với các hạng mục đúc dầm và cấu kiện sử dụng bê tông có mác trên 40 MPa, công trình cần sử dụng các loại xi măng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật như Xi măng Nghi Sơn, Xi măng Bỉm Sơn.
Bảng khảo sát giá do nhà thầu đưa ra cho thấy xi măng PCB40 ở mức khoảng 998 đồng/kg, trong khi Xi măng Nghi Sơn khoảng 1.500 đồng/kg. Như vậy, giá Xi măng Nghi Sơn trong khảo sát cao hơn hơn 50% so với mức giá PCB40 được nêu trong bảng.
Mức chênh lệch này cần được nhìn nhận trong tương quan về chủng loại và yêu cầu sử dụng. Con số trên không phản ánh mức tăng giá chung của xi măng trên thị trường mà cho thấy sự khác biệt giữa loại xi măng được tính trong bảng giá và loại vật liệu mà nhà thầu cho rằng cần sử dụng để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của một số hạng mục.
Đối với bê tông có mác trên 40 MPa, yêu cầu về cường độ và chất lượng vật liệu có thể giới hạn phạm vi lựa chọn xi măng. Khi chủng loại đáp ứng yêu cầu kỹ thuật có giá cao hơn đáng kể so với mức được sử dụng để lập dự toán, chi phí vật liệu thực tế sẽ tăng theo khối lượng sử dụng.
Đây là vấn đề đáng lưu ý đối với các dự án hạ tầng có khối lượng bê tông lớn và thời gian thi công kéo dài. Khoảng cách giữa giá dự toán và giá thực tế nếu không được cập nhật phù hợp có thể làm thay đổi đáng kể chi phí thực hiện so với tính toán ban đầu.
Theo phản ánh của nhà thầu, chênh lệch giá vật liệu có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của gói thầu và làm gia tăng nguy cơ thua lỗ nếu chi phí thực tế không được cập nhật phù hợp.
Nhiều vật liệu xây dựng khác cũng cao hơn mức tính toán
Chênh lệch giữa giá dự toán và giá khảo sát cũng xuất hiện ở một số vật liệu và cấu kiện khác. Gối chậu được tính trong dự toán khoảng 9 triệu đồng/chiếc, trong khi giá khảo sát khoảng 23 triệu đồng/chiếc.
Đối với cáp dự ứng lực, mức giá được tính khoảng 19.700 đồng/kg, thấp hơn giá khảo sát khoảng 26.000 đồng/kg.
Trong khi đó, giá cát và đá còn phụ thuộc đáng kể vào điều kiện cung ứng thực tế. Mức giá trong dự toán được xây dựng trên cơ sở các mỏ vật liệu ở khu vực lân cận, nhưng trữ lượng, cự ly vận chuyển và khả năng cung ứng của từng nguồn có thể ảnh hưởng đến chi phí khi triển khai.
Điều này cho thấy mặt bằng giá vật liệu xây dựng tại các dự án hạ tầng không chỉ chịu tác động từ đơn giá tại nguồn. Với những công trình sử dụng khối lượng lớn vật liệu, khoảng cách vận chuyển, năng lực cung ứng và yêu cầu kỹ thuật đều có thể làm phát sinh chênh lệch so với mức giá được xác định trong giai đoạn chuẩn bị.
Trường hợp tại Nghệ An cũng diễn ra trong thời điểm nhiều dự án lớn đồng thời triển khai, làm gia tăng nhu cầu đối với đất, đá, cát và các loại vật liệu xây dựng. Khi nhu cầu tập trung tại cùng khu vực, khả năng đáp ứng của nguồn cung và chi phí vận chuyển trở thành những yếu tố cần được tính đến khi đánh giá giá vật liệu.
Từ thực tế này, việc khảo sát giá vật liệu cần dựa trên nhiều nguồn để phản ánh sát hơn điều kiện thị trường. Nhà thầu đề xuất tham chiếu giá do cơ quan có thẩm quyền công bố, báo giá của nhà sản xuất, nhà cung cấp và giá tại các dự án có điều kiện tương đồng.
Đối với những vật liệu và cấu kiện đặc thù chưa có mức giá công bố phù hợp, việc xác định giá có thể xem xét đồng thời giá thị trường, yêu cầu kỹ thuật, khả năng cung ứng và chi phí vận chuyển.
UBND tỉnh Nghệ An đã yêu cầu Sở Xây dựng tăng cường khảo sát, thu thập và công bố giá vật liệu xây dựng phù hợp với diễn biến thị trường, đồng thời rà soát nguồn cung, cự ly và chi phí vận chuyển. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng cách giữa giá vật liệu trong dự toán và chi phí thực tế khi dự án bước vào thi công.
Cem.Info (TH)
