Thị trường vật liệu xây dựng trong nước đang có dấu hiệu phục hồi khi nhu cầu từ đầu tư công, phát triển hạ tầng, xây dựng công nghiệp và dòng vốn FDI gia tăng. Sản lượng và tiêu thụ xi măng, thép trong 7 tháng đầu năm 2026 đều tăng mạnh so với cùng kỳ, nhưng dư thừa công suất và áp lực cạnh tranh vẫn là những thách thức lớn đối với doanh nghiệp.
Sản xuất và tiêu thụ xi măng, thép tăng tích cực đang tạo thêm tín hiệu phục hồi cho thị trường vật liệu xây dựng. Đầu tư công, hạ tầng và xây dựng công nghiệp tiếp tục là những động lực quan trọng, trong khi nguồn cung lớn vẫn đặt ra áp lực đối với thị trường.
Nhu cầu cải thiện, sản xuất và tiêu thụ tăng
Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thô trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng 11,4% của toàn ngành công nghiệp.
Sản lượng thép thành phẩm đạt 21,4 triệu tấn, tăng 15,4%, trong khi tiêu thụ đạt 21,19 triệu tấn, tăng 15,6% so với cùng kỳ. Sản lượng tăng ở phần lớn nhóm sản phẩm, ngoại trừ tôn mạ giảm 13,5% và thép cán nguội giảm 10,2%.
Theo VSA, sự cải thiện của nhu cầu trong nước đã hỗ trợ hoạt động sản xuất và bán hàng. Thép xây dựng và thép cán nóng tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu nội địa, trong khi tôn mạ và thép cán nguội vẫn ghi nhận mức tăng trưởng âm cả về sản xuất và bán hàng.
Ở lĩnh vực xi măng, hoạt động sản xuất và tiêu thụ cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực. Theo Báo cáo Tình hình sản xuất và tiêu thụ xi măng - MCR7/2026 (CIDC), trong 7 tháng đầu năm, toàn ngành sản xuất 70,25 triệu tấn xi măng, tiêu thụ nội địa 49,74 triệu tấn. Xuất khẩu xi măng và clinker đạt khoảng 22,5 triệu tấn, thu về 841 triệu USD, tăng 13,6% về lượng và 12,9% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến của 2 nhóm vật liệu chủ lực cho thấy sức cầu trên thị trường đang từng bước cải thiện. Trong đó, đầu tư công và tiến độ triển khai các dự án hạ tầng tiếp tục là những động lực quan trọng đối với nhu cầu xi măng, thép và các vật liệu xây dựng khác.
Các dự án cao tốc, sân bay, đường vành đai, đô thị cùng nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn được đẩy nhanh tiến độ đang tạo thêm nhu cầu vật liệu. Thị trường bất động sản và xây dựng dân dụng dù phục hồi chưa đồng đều cũng đã có chuyển biến so với năm 2025, góp phần cải thiện sức mua.
Dòng vốn FDI tiếp tục tạo thêm dư địa cho thị trường, đặc biệt thông qua nhu cầu xây dựng nhà xưởng, hạ tầng khu công nghiệp, kho bãi và logistics. Vốn FDI giải ngân trong 7 tháng ước đạt 8,55 tỷ USD, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm trước.
Phục hồi nhu cầu chưa giải quyết bài toán dư cung
Dù sản xuất và tiêu thụ tăng, thị trường vật liệu xây dựng vẫn phải đối mặt với khoảng cách lớn giữa năng lực cung ứng và nhu cầu thực tế. Đây là vấn đề đặc biệt rõ tại ngành xi măng, nơi công suất sản xuất trong nước từ nhiều năm qua luôn ở mức cao so với nhu cầu nội địa.
Năm 2025, nguồn cung xi măng cả nước đạt khoảng 125 triệu tấn, trong khi nhu cầu tiêu thụ nội địa khoảng 75 triệu tấn. Khoảng cách lớn giữa nguồn cung và sức cầu khiến xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ sản lượng dư thừa.
Áp lực nguồn cung chưa có dấu hiệu giảm khi một số dây chuyền mới tiếp tục được đưa vào vận hành trong năm 2026. Xi măng Hoàng Long Hòa Bình công suất khoảng 2,3 triệu tấn xi măng/năm, Xi măng Liên Khê (Hải Phòng) được đưa vào vận hành từ tháng 7 với công suất khoảng 1,5 - 1,7 triệu tấn/năm. Việc bổ sung công suất trong khi nhu cầu chưa tăng tương ứng có thể tiếp tục làm gia tăng cạnh tranh trên thị trường.
Ngành thép cũng chịu áp lực từ tình trạng dư thừa công suất trên thị trường thế giới. Xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ tại nhiều thị trường xuất khẩu làm gia tăng thách thức đối với hoạt động thương mại, trong khi thép nhập khẩu vào Việt Nam vẫn ở mức cao.
Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam nhập khẩu gần 9 triệu tấn thép, trị giá hơn 6,68 tỷ USD, tăng 4% về lượng và 7,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Lượng thép nhập khẩu lớn cùng với nguồn cung trong nước tiếp tục tạo sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp sản xuất thép.
Đối với cả xi măng và thép, triển vọng những tháng cuối năm vẫn được hỗ trợ bởi đầu tư công, phát triển hạ tầng và hoạt động xây dựng công nghiệp. Tuy nhiên, khả năng cải thiện hiệu quả kinh doanh sẽ phụ thuộc vào tốc độ phục hồi thực tế của nhu cầu, khả năng kiểm soát nguồn cung, chi phí nguyên nhiên liệu và sức ép cạnh tranh.
Thị trường vật liệu xây dựng vì vậy đang cho thấy sự phục hồi rõ hơn về sản lượng và tiêu thụ, nhưng chưa thực sự cân bằng về cung cầu. Việc duy trì tăng trưởng trong thời gian tới sẽ không chỉ phụ thuộc vào sự gia tăng của nhu cầu mà còn vào khả năng thị trường hấp thụ nguồn cung hiện có và kiểm soát áp lực cạnh tranh.
Cem.Info (TH)
