Thị trường xi măng Ấn Độ trước cuộc đua mở rộng công suất

Sự gia tăng quy mô của UltraTech và Adani đang làm thay đổi cấu trúc thị trường xi măng Ấn Độ, trong khi các doanh nghiệp quy mô trung bình cũng đẩy mạnh mở rộng để duy trì vị thế. Khi công suất mới được bổ sung nhanh hơn tốc độ tăng nhu cầu, cạnh tranh trên thị trường có thể tiếp tục gia tăng và thúc đẩy quá trình hợp nhất.

Nguồn: Cemnet.

Thị trường ngày càng tập trung vào các tập đoàn lớn

Kết quả kinh doanh quý I năm tài chính 2027 cho thấy sự khác biệt rõ về quy mô và hiệu quả hoạt động giữa các nhà sản xuất lớn tại Ấn Độ. UltraTech Cement tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu khi sản lượng tiêu thụ nội địa đạt 39,2 triệu tấn, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu thuần tăng 16% và lợi nhuận sau thuế tăng 17%. EBITDA hoạt động đạt 1.214 INR/tấn, bất chấp chi phí nhiên liệu tăng.

Ở chiều ngược lại, Ambuja Cements, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong mảng xi măng của Adani Group, ghi nhận lợi nhuận sau thuế giảm 37% xuống 5,04 tỷ INR. Sản lượng bán hàng giảm từ 18,4 triệu tấn xuống 17,1 triệu tấn, trong khi EBITDA giảm từ 1.069 INR/tấn xuống 931 INR/tấn. Nỗ lực tăng giá trong tháng 4 cũng chỉ được duy trì một phần do cạnh tranh gia tăng.

Kết quả của các doanh nghiệp quy mô trung bình cũng không đồng nhất. Nuvoco Vistas ghi nhận kết quả tích cực trong quý đầu tiên, trong khi Dalmia Bharat và JK Cement chịu áp lực lớn hơn về lợi nhuận. Những diễn biến này cho thấy khả năng mở rộng quy mô và duy trì hiệu quả hoạt động đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trên thị trường.

Quá trình tập trung hóa diễn ra nhanh trong khoảng một thập kỷ qua. Năm 2016, UltraTech có khoảng 66 triệu tấn/năm công suất, trong khi Ambuja và ACC cộng lại đạt khoảng 60 triệu tấn/năm. Đến năm 2021, công suất của UltraTech tăng lên khoảng 115 triệu tấn/năm, còn Ambuja và ACC đạt khoảng 66 triệu tấn/năm.

Hiện UltraTech và nền tảng xi măng của Adani lần lượt kiểm soát khoảng 200 triệu tấn/năm và 109 triệu tấn/năm. Tổng công suất của 2 tập đoàn đã tăng lên khoảng 309 triệu tấn/năm, so với khoảng 126 triệu tấn/năm của một thập kỷ trước. Chỉ riêng UltraTech đã tăng hơn ba lần công suất nội địa trong giai đoạn này.

M&A là một trong những động lực chính của quá trình tập trung hóa. UltraTech đã tiếp nhận hoạt động xi măng của India Cements và Kesoram, trong khi Ambuja mở rộng thông qua các thương vụ với Sanghi Industries, Penna Cement và Orient Cement.

Sự gia tăng quy mô của 2 tập đoàn diễn ra đồng thời với kế hoạch mở rộng của Shree Cement, Dalmia Bharat và JK Cement. Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa hai tập đoàn dẫn đầu mà đang lan rộng sang nhóm doanh nghiệp quy mô trung bình.

Công suất tăng nhanh hơn nhu cầu

Sự mở rộng công suất diễn ra trong một thị trường vẫn còn dư địa tăng trưởng đáng kể. Sản lượng xi măng của Ấn Độ đạt 480,57 triệu tấn trong năm 2025, tăng 9,8%. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng được dự báo giảm còn khoảng 5 - 6% trong năm 2026 khi thị trường bước vào giai đoạn tăng trưởng ổn định hơn. Nhu cầu vẫn được hỗ trợ bởi lĩnh vực nhà ở và cơ sở hạ tầng.

Trong khi đó, nguồn cung tiếp tục được bổ sung với tốc độ cao. ICRA ước tính 47 - 49 triệu tấn/năm công suất mới được đưa vào trong FY2026 và thêm 35 - 37 triệu tấn/năm trong FY2027. Tốc độ mở rộng này khiến công suất có nguy cơ tăng nhanh hơn nhu cầu trong ngắn hạn.

Theo ICRA, sản lượng xi măng của Ấn Độ được dự báo tăng 7 đến 8% trong FY2027. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng công suất toàn ngành được dự báo chỉ duy trì khoảng 70 - 72%. Điều này chưa đồng nghĩa thị trường đang rơi vào khủng hoảng dư thừa công suất. Nhu cầu vẫn tăng và tạo dư địa cho nguồn cung mới. Vấn đề nằm ở chỗ tốc độ bổ sung công suất đang đủ nhanh để ngăn tỷ lệ sử dụng tăng đáng kể.

Việc tỷ lệ sử dụng chỉ quanh 70% trong khi nhu cầu vẫn tăng cho thấy các quyết định mở rộng không chỉ nhằm đáp ứng tiêu thụ trước mắt. Đối với các tập đoàn lớn, gia tăng công suất và thực hiện M&A còn là cách để củng cố thị phần, mở rộng mạng lưới phân phối và duy trì vị thế cạnh tranh.

Cạnh tranh gia tăng và nguy cơ hợp nhất tiếp diễn

Cuộc đua công suất đang đặt ra câu hỏi lớn đối với thị trường xi măng Ấn Độ: nguồn cung mới được bổ sung chủ yếu để đáp ứng nhu cầu hay đang trở thành công cụ để các doanh nghiệp giành và bảo vệ thị phần? 

Sự khác biệt về quy mô khiến áp lực cạnh tranh không phân bổ đồng đều. UltraTech và Adani có lợi thế về năng lực tài chính, quy mô sản xuất và mạng lưới phân phối, cho phép hai tập đoàn tiếp tục đầu tư ngay cả khi thị trường chịu sức ép về giá. Khi nguồn cung tăng nhanh và tỷ lệ sử dụng công suất chưa cao, khả năng tăng giá xi măng có thể bị hạn chế. Doanh nghiệp phải cạnh tranh về sản lượng trong điều kiện thị trường chịu áp lực cũng có thể đối mặt với biên lợi nhuận thấp hơn.

Áp lực này đặc biệt đáng chú ý đối với các nhà sản xuất nhỏ và hoạt động chủ yếu tại từng khu vực. Những doanh nghiệp này thường không có lợi thế tương đương về quy mô, chi phí, năng lực tài chính và mạng lưới phân phối. Khi cạnh tranh gia tăng, khả năng duy trì thị phần và hiệu quả hoạt động có thể trở nên khó khăn hơn.

Quá trình hợp nhất vì vậy có thể tiếp tục diễn ra khi các tập đoàn lớn tìm kiếm cơ hội mở rộng quy mô, còn các doanh nghiệp nhỏ hơn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Thị trường xi măng Ấn Độ hiện chưa cho thấy một cuộc khủng hoảng dư thừa công suất, nhưng tốc độ mở rộng nguồn cung đang làm thay đổi cách các doanh nghiệp cạnh tranh. UltraTech và Adani tiếp tục gia tăng quy mô, trong khi Shree Cement, Dalmia Bharat, JK Cement và các nhà sản xuất khác cũng mở rộng, khiến cuộc đua công suất nhiều khả năng tiếp tục định hình cấu trúc thị trường.

Trong những năm tới, tốc độ tăng trưởng nhu cầu sẽ quyết định khả năng hấp thụ nguồn cung mới. Nếu nhu cầu tăng chậm hơn công suất, áp lực lên giá, tỷ lệ sử dụng và biên lợi nhuận sẽ rõ nét hơn, đồng thời có thể thúc đẩy quá trình tập trung hóa và M&A trên thị trường xi măng Ấn Độ.

Nguồn tham khảo: Richard Halfhide, “India’s capacity race”, Cemnet.

Cem.Info