Châu Phi đang đẩy mạnh đầu tư xây dựng các cơ sở sản xuất xi măng, với khu vực này chiếm 42% tổng công suất toàn ngành đang được xây dựng trên toàn cầu, trong khi hiện chỉ chiếm khoảng 8% công suất đang vận hành. Làn sóng mở rộng sản xuất được dự báo kéo theo nhu cầu lớn hơn đối với điện, than, than cốc dầu mỏ, khí tự nhiên và hạ tầng logistics phục vụ năng lượng.
Sự gia tăng đầu tư vào sản xuất xi măng đang diễn ra song song với quá trình đô thị hóa và phát triển cơ sở hạ tầng tại nhiều quốc gia châu Phi. Với đặc thù tiêu thụ nhiều nhiệt và điện, các dự án mới của ngành xi măng có thể làm tăng nhu cầu năng lượng công nghiệp, đồng thời kéo theo yêu cầu về nguồn cung nhiên liệu và hạ tầng phục vụ sản xuất.
Công suất sản xuất xi măng tại châu Phi tiếp tục mở rộng
Châu Phi hiện tiêu thụ chưa đến 5% tổng năng lượng toàn cầu, nhưng khu vực này đang bước vào giai đoạn đầu tư mới đối với nhiều ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng. Trong đó, các dự án xây dựng nhà máy và dây chuyền xi măng đang chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng số công suất sản xuất mới trên toàn cầu.
Theo số liệu tổng hợp, các quốc gia tại châu Phi chiếm 42% tổng công suất ngành xi măng đang được xây dựng trên thế giới, trong khi khu vực này chỉ chiếm khoảng 8% công suất đang vận hành. Chênh lệch này cho thấy hoạt động đầu tư bổ sung năng lực sản xuất xi măng đang diễn ra với quy mô lớn so với nền công suất hiện hữu.
Tổng công suất đâng vận hành của ngành xi măng tại châu Phi khoảng 441 triệu tấn/năm, khoảng 43,3 triệu tấn công suất đang được xây dựng và thêm 23 triệu tấn đã được công bố. Nếu các dự án đang xây dựng và đã công bố đều được triển khai, tổng công suất của khu vực này có thể vượt 507 triệu tấn/năm, tăng khoảng 15% so với mức hiện nay.
Việc mở rộng sản xuất gắn với nhu cầu xây dựng nhà ở, đường giao thông, cảng, nhà máy và các công trình hạ tầng năng lượng. Xi măng là vật liệu cơ bản trong quá trình đô thị hóa và phát triển cơ sở hạ tầng, vì vậy đầu tư vào các cơ sở sản xuất mới cũng phản ánh kỳ vọng về nhu cầu vật liệu xây dựng tại nhiều thị trường châu Phi.
Hiện có 16 quốc gia tại châu Phi đang triển khai các dự án đầu tư xây dựng dây chuyền sản xuất xi măng mới. Ai Cập hiện là quốc gia có quy mô sản xuất xi măng lớn nhất khu vực châu Phi, khoảng 88 triệu tấn/năm. Nigeria dẫn đầu châu Phi về công suất sản xuất xi măng đang được xây dựng, với khoảng 10 triệu tấn, đồng thời đứng thứ hai trên toàn cầu, sau Ấn Độ. Libya, Mali, Angola, Uganda, Mozambique và Cameroon cũng nằm trong nhóm 20 quốc gia có công suất sản xuất xi măng đang được xây dựng lớn nhất thế giới.
Gia tăng sản xuất kéo theo nhu cầu năng lượng
Sự gia tăng năng lực sản xuất xi măng sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng cho cả quá trình sản xuất và các hoạt động liên quan. Sản xuất clinker và xi măng tiêu thụ lượng nhiệt và điện đáng kể, trong đó than, than cốc dầu mỏ và khí tự nhiên là những nguồn nhiên liệu có thể được sử dụng tại các cơ sở sản xuất.
Khi các dự án mới đi vào hoạt động, nhu cầu về nhiên liệu và điện có thể tăng theo. Điều này đồng thời tạo thêm nhu cầu đối với các hệ thống nhập khẩu, lưu trữ và phân phối nhiên liệu, cũng như hạ tầng điện phục vụ các cơ sở sản xuất.
Quy mô đầu tư mới cũng đặt ra yêu cầu về logistics. Các nhà máy cần bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, nguyên liệu và điện ổn định, trong khi việc vận chuyển sản phẩm đến các khu vực tiêu thụ phải được đáp ứng đồng bộ với năng lực sản xuất được bổ sung.
Theo nguồn thông tin được dẫn, sự phát triển của các dự án xi măng có thể được xem là một chỉ dấu về những khu vực mà nhu cầu năng lượng công nghiệp có khả năng gia tăng trong tương lai. Nếu quá trình xây dựng và đưa các dự án vào vận hành diễn ra đúng kế hoạch, mức tiêu thụ năng lượng của ngành sản xuất xi măng tại châu Phi sẽ tăng cùng với quy mô sản xuất.
Thiết bị hiệu suất cao có thể giảm áp lực năng lượng
Các cơ sở sản xuất mới có lợi thế khi có thể lựa chọn thiết bị hiện đại với hiệu suất năng lượng cao hơn so với những hệ thống được lắp đặt cách đây hơn một thập kỷ. Điều này có thể giúp ngành xi măng giảm mức tiêu hao nhiên liệu và điện trên mỗi đơn vị sản phẩm, dù tổng nhu cầu năng lượng vẫn tăng khi sản lượng được mở rộng.
Một số giải pháp khác cũng có thể được áp dụng tại các nhà máy mới. Điện mặt trời trên mái có thể cung cấp điện cho các công đoạn nghiền và xử lý vật liệu, trong khi các lò nung xi măng sử dụng điện đang dần được phát triển. Những lựa chọn này có thể góp phần giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong một số công đoạn sản xuất.
Tuy nhiên, chi phí đầu tư vẫn là yếu tố quan trọng đối với quá trình chuyển đổi năng lượng. Các giải pháp giảm phát thải có chi phí cao như thu hồi carbon có thể gặp khó khăn trong việc triển khai rộng rãi tại những thị trường còn chịu nhiều sức ép về chi phí sản xuất.
Với 43,3 triệu tấn công suất sản xuất xi măng đang được xây dựng và 23 triệu tấn đã được công bố, hoạt động đầu tư hiện nay cho thấy sản xuất xi măng có thể tiếp tục đóng vai trò trong sự gia tăng nhu cầu năng lượng công nghiệp tại châu Phi. Cùng với việc bổ sung năng lực sản xuất, nguồn cung nhiên liệu, điện và hạ tầng logistics sẽ là những yếu tố cần được tính đến khi các dự án mới lần lượt được đưa vào vận hành.
Nguồn tham khảo: Global Energy Monitor (GEM), Reuters Open Interest.
Cem.Info
