» Tranh luận về việc phân bổ chi phí carbon đối với xỉ đang trở thành vấn đề đáng chú ý tại châu Âu. Khi xỉ được sử dụng làm vật liệu thay thế clinker trong xi măng, câu hỏi đặt ra là chi phí phát thải nên thuộc về ngành thép hay ngành xi măng. Cách giải quyết vấn đề này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của các giải pháp giảm phát thải trong sản xuất xi măng.
Việc sử dụng xỉ làm vật liệu xi măng bổ sung đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược giảm phát thải CO₂ của ngành xi măng. Khi các cơ chế định giá carbon ngày càng được siết chặt, đặc biệt tại châu Âu, bài toán chi phí carbon đối với xỉ đang tác động trực tiếp đến chuỗi giá trị sản xuất và định hướng phát triển vật liệu bền vững.
Nguồn cung xỉ biến động và xu hướng thay thế clinker
Tại Hội nghị xỉ toàn cầu tổ chức ở Istanbul, nhiều vấn đề đáng chú ý liên quan đến xỉ và xi măng đã được đưa ra. Các thảo luận tập trung vào việc tận dụng xỉ thép cũng như phát triển các loại xỉ mới phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng.
Một điểm đáng chú ý là nguồn xỉ lò cao nghiền mịn truyền thống được dự báo sẽ suy giảm khi ngành thép đẩy mạnh quá trình giảm phát thải và chuyển đổi công nghệ. Điều này buộc các doanh nghiệp xi măng phải tìm kiếm các vật liệu thay thế để duy trì chiến lược giảm tỷ lệ clinker.
Trong bối cảnh đó, việc SSAB và Heidelberg Materials hợp tác nghiên cứu sử dụng xỉ lò điện làm chất kết dính thay thế cho xi măng truyền thống cho thấy xu hướng tìm nguồn nguyên liệu mới đang được thúc đẩy.
Sự thay đổi về nguồn cung không chỉ đặt ra thách thức về kỹ thuật mà còn có thể làm thay đổi cấu trúc chi phí trong sản xuất xi măng. Khi xỉ trở nên khan hiếm hơn, giá trị kinh tế của loại vật liệu này có xu hướng tăng, kéo theo các vấn đề mới liên quan đến phân bổ chi phí và phát thải trong toàn chuỗi sản xuất.
Tranh luận chi phí carbon giữa ngành thép và xi măng
Một trong những nội dung được quan tâm là việc phân bổ chi phí carbon đối với xỉ khi được sử dụng như một sản phẩm phụ.
Hiện tại tại Liên minh châu Âu, các nhà sản xuất thép không chuyển chi phí phát thải sang người sử dụng xỉ. Nhờ đó, các doanh nghiệp xi măng có thể sử dụng xỉ mà không cần mua thêm hạn ngạch phát thải hoặc tín chỉ carbon. Cơ chế này góp phần khuyến khích sử dụng vật liệu có phát thải thấp, đặc biệt là xi măng và bê tông giảm clinker.
Tuy nhiên, do ngành thép có mức phát thải cao hơn, các doanh nghiệp trong lĩnh vực này có xu hướng tìm cách phân bổ một phần chi phí carbon sang các sản phẩm phụ. Một ví dụ là tiêu chuẩn thép phát thải thấp tại Đức, cho phép ghi nhận một mức tín chỉ carbon đối với xỉ khi được sử dụng thay thế clinker trong sản xuất xi măng.
Sự khác biệt trong đặc điểm thị trường giữa 2 ngành làm cho vấn đề trở nên phức tạp. Ngành thép có nguy cơ dịch chuyển sản xuất cao hơn nhưng gặp khó khăn trong việc chuyển chi phí carbon sang khách hàng. Trong khi đó, ngành xi măng có khả năng chuyển chi phí tốt hơn nhưng chịu áp lực lớn trong việc giảm phát thải thông qua giảm tỷ lệ clinker.
Tác động đến chi phí và chiến lược giảm phát thải trong sản xuất xi măng
Việc giảm dần phân bổ hạn ngạch miễn phí và triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon tại châu Âu đang làm gia tăng áp lực đối với cả hai ngành. Điều này khiến tranh luận về việc phân bổ phát thải cho xỉ ngày càng rõ ràng hơn.
Vấn đề cốt lõi nằm ở cách định nghĩa xỉ trong chuỗi sản xuất. Nếu xỉ được coi là chất thải, trách nhiệm phát thải sẽ thuộc về ngành thép. Ngược lại, nếu được xem là sản phẩm phụ có giá trị, chi phí carbon có thể được chuyển sang người sử dụng. Khi đó, chi phí sử dụng xỉ trong sản xuất xi măng có thể tăng lên, làm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các giải pháp giảm phát thải.
Thực tế này có điểm tương đồng với việc sử dụng nhiên liệu thay thế trong ngành xi măng. Các nguồn sinh khối thường không bị tính chi phí phát thải, trong khi các nguồn có nguồn gốc hóa thạch lại chịu tác động trực tiếp. Điều này ảnh hưởng đến lựa chọn nguyên liệu và định hướng đầu tư của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, câu chuyện chi phí carbon đối với xỉ không chỉ là vấn đề giữa hai ngành mà còn có thể định hình lại chiến lược phát triển vật liệu xi măng trong tương lai. Đối với các doanh nghiệp xi măng, việc theo dõi sát các xu hướng và chính sách quốc tế sẽ là yếu tố quan trọng để chủ động thích ứng và duy trì lợi thế cạnh tranh trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất phát thải thấp.
Cem.Info
