» Chi phí carbon đang trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động thương mại xi măng và clinker toàn cầu, khi các quy định kiểm soát phát thải tại châu Âu làm gia tăng rủi ro và chi phí đối với hàng nhập khẩu.
• Nguồn cung xuất khẩu thu hẹp, thị trường xi măng toàn cầu dần dịch chuyển
Việc áp dụng các cơ chế kiểm soát phát thải đang khiến chi phí carbon trở thành biến số quan trọng đối với ngành xi măng, ảnh hưởng đồng thời đến hoạt động thương mại, giá thành và cơ cấu nguyên liệu sản xuất.
Rủi ro chi phí carbon làm thay đổi hành vi nhập khẩu
Việc áp dụng các quy định kiểm soát phát thải, đặc biệt là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), đang tạo ra một lớp chi phí mới đối với xi măng và clinker nhập khẩu vào thị trường châu Âu. Điểm đáng chú ý là trong nhiều trường hợp, nhà nhập khẩu chưa thể cung cấp số liệu phát thải được xác minh từ phía nhà sản xuất, khiến việc xác định chi phí carbon trở nên thiếu chắc chắn.
Khi không có dữ liệu cụ thể, hàng hóa có thể bị áp dụng mức phát thải mặc định ở mức cao, làm chi phí thực tế tăng lên đáng kể so với dự kiến ban đầu. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tính toán giá thành, xây dựng kế hoạch kinh doanh và ký kết hợp đồng dài hạn, đồng thời làm gia tăng rủi ro tài chính trong hoạt động nhập khẩu.
Trước áp lực này, nhiều doanh nghiệp tại thị trường châu Âu có xu hướng hạn chế nhập khẩu từ các nguồn cung ngoài khu vực, thay vào đó ưu tiên sử dụng xi măng sản xuất tại châu Âu hoặc từ các nhà máy trong cùng hệ thống để kiểm soát tốt hơn chi phí phát thải. Sự thay đổi này đang góp phần làm giảm nhu cầu nhập khẩu và tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của các quốc gia ngoài khu vực.
Bên cạnh đó, chi phí phát thải tại thị trường châu Âu tiếp tục gia tăng, tạo áp lực lên cả sản xuất và nhập khẩu. Một số dự báo cho thấy giá xi măng tại khu vực này có thể tăng thêm khoảng 10 - 15% trong năm 2026 do tác động của chi phí carbon, qua đó làm gia tăng áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Doanh nghiệp điều chỉnh cơ cấu sản xuất và nguyên liệu để thích ứng
Trước áp lực chi phí carbon ngày càng rõ rệt, các nhà sản xuất xi măng đang chủ động điều chỉnh cơ cấu sản xuất nhằm giảm cường độ phát thải và duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Một trong những giải pháp được áp dụng rộng rãi là giảm tỷ lệ clinker trong xi măng thành phẩm thông qua việc tăng sản xuất các dòng xi măng hỗn hợp. Việc giảm hàm lượng clinker không chỉ giúp cắt giảm phát thải mà còn góp phần giảm chi phí trong bối cảnh giá carbon ngày càng gia tăng.
Cùng với đó, nhu cầu đối với các vật liệu thay thế clinker tiếp tục ở mức cao. Tại khu vực Địa Trung Hải, xỉ hạt lò cao được giao dịch trong khoảng 35 - 40 USD/tấn theo điều kiện CFR. Trong khi đó, tro bay vẫn trong tình trạng khan hiếm, với mức giá dao động từ 20 - 35 USD/tấn tùy theo nguồn cung và phương thức vận chuyển. Việc hạn chế nguồn cung tro bay khiến nhiều doanh nghiệp chuyển sang sử dụng xỉ như một giải pháp thay thế nhằm đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và kiểm soát chi phí.
Bên cạnh điều chỉnh nguyên liệu, các doanh nghiệp cũng đang tăng cường sử dụng nhiên liệu thay thế trong quá trình sản xuất nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, một số dự án ứng dụng công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon đã bắt đầu được triển khai, cho thấy xu hướng đầu tư dài hạn để đáp ứng các yêu cầu về phát thải.
Những điều chỉnh này cho thấy chi phí carbon không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động thương mại mà còn tác động trực tiếp đến cơ cấu sản xuất và nguyên liệu của ngành xi măng.
Áp lực từ chi phí carbon đang ngày càng thể hiện rõ trong hoạt động thương mại xi măng và clinker toàn cầu. Việc chi phí phát thải gia tăng, cùng với rủi ro áp dụng mức phát thải mặc định ở mức cao, khiến các doanh nghiệp tại thị trường châu Âu thận trọng hơn trong việc nhập khẩu từ bên ngoài khu vực. Xu hướng này không chỉ làm giảm nhu cầu nhập khẩu mà còn góp phần làm thay đổi hướng phân bổ thị trường của các nhà xuất khẩu, phù hợp với những dịch chuyển đã ghi nhận trong diễn biến thương mại gần đây. Đồng thời, áp lực chi phí cũng buộc các nhà sản xuất điều chỉnh cơ cấu sản xuất và nguyên liệu theo hướng giảm tỷ lệ clinker và tăng sử dụng vật liệu thay thế. Trong bối cảnh đó, chi phí carbon đang dần trở thành một trong những yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và định hướng phát triển của ngành xi măng trong thời gian tới.
Cem.Info
