Thị trường xi măng Trung Quốc tiếp tục suy giảm, doanh nghiệp tìm hướng ứng phó

Những khó khăn của thị trường xi măng Trung Quốc đang thể hiện rõ hơn qua kết quả kinh doanh của các nhà sản xuất lớn. Sản lượng tiêu thụ giảm, giá bán chịu sức ép và công suất sử dụng thấp đang làm gia tăng áp lực lên doanh thu, lợi nhuận và yêu cầu tái cấu trúc nguồn cung.

Nhu cầu xây dựng suy yếu làm thị trường xi măng tiếp tục thu hẹp

Sản lượng xi măng Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 741 triệu tấn, giảm 9% so với 815 triệu tấn cùng kỳ năm 2025. Mức giảm này tiếp tục phản ánh xu hướng đi xuống kéo dài của thị trường, khi sản lượng xi măng của Trung Quốc đã giảm theo năm ít nhất từ năm 2021.

Sản lượng xi măng Trung Quốc trong nửa đầu năm giai đoạn 2020 - 2026. (Nguồn: Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc)

Nguyên nhân chính đến từ sự suy yếu của các lĩnh vực sử dụng nhiều xi măng. Theo Hiệp hội Xi măng Trung Quốc (CCA), đầu tư cơ sở hạ tầng trong 6 tháng đầu năm đã giảm 2,4%, trong khi đầu tư bất động sản giảm 18%, xuống khoảng 566 tỷ USD. Chi tiêu cho đường sắt vẫn tăng nhưng chưa đủ để bù đắp sự suy giảm từ các phân khúc xây dựng khác.

Diễn biến này khiến nhu cầu xi măng tại Trung Quốc tiếp tục ghi nhận thấp hơn năng lực cung ứng. Các nhà sản xuất phải cạnh tranh gay gắt hơn để duy trì sản lượng và thị phần, qua đó tạo thêm sức ép lên giá bán và hiệu quả hoạt động.

Suy giảm giá bán kéo doanh thu và lợi nhuận đi xuống

Sức ép từ thị trường nội địa đã phản ánh rõ trong kết quả kinh doanh của các nhà sản xuất xi măng lớn tại Trung Quốc. Phần lớn doanh nghiệp ghi nhận doanh thu giảm trong nửa đầu năm 2026, trong khi một số doanh nghiệp chuyển sang thua lỗ.

Doanh thu của một số nhà sản xuất xi măng tại Trung Quốc. (Nguồn: BCTC DN)

Anhui Conch tiếp tục là nhà sản xuất lớn nhất Trung Quốc xét theo sản lượng tiêu thụ xi măng và clinker cũng như doanh thu từ hoạt động xi măng. Doanh nghiệp xi măng này cho biết, kết quả kinh doanh chịu ảnh hưởng bởi nhu cầu yếu và cạnh tranh gia tăng. Trong khi đó, hoạt động thương mại, xuất khẩu và đầu tư ở nước ngoài có diễn biến tích cực hơn.

Tại phân khúc vật liệu xây dựng cơ bản của CNBM, sản lượng bê tông và giá bán các nhóm vật liệu xây dựng chủ lực chịu sức ép, trong khi sản lượng tiêu thụ cốt liệu tăng. BBMG cũng ghi nhận xu hướng tương tự và lưu ý giá than phục hồi trong quý II năm này, làm gia tăng áp lực chi phí. Doanh nghiệp đánh giá thị trường bất động sản tại một số thành phố lớn đã xuất hiện dấu hiệu cải thiện, nhưng sự phục hồi chưa đủ rộng để tạo chuyển biến rõ rệt đối với nhu cầu vật liệu xây dựng.

China Resources Building Materials Technology cũng cho thấy rõ tác động của thị trường yếu lên hiệu quả sử dụng tài sản. Doanh nghiệp đã thực hiện thay thế một số dây chuyền sản xuất, trong khi tỷ lệ sử dụng công suất xi măng giảm từ 56,8% xuống 53,5%. Điều này cho thấy quá trình điều chỉnh nguồn cung đang diễn ra, nhưng chưa thể nhanh chóng đưa cung và cầu về trạng thái cân bằng.

Bức tranh chung thể hiện rõ qua kết quả kinh doanh của 19 doanh nghiệp xi măng Trung Quốc được tổng hợp. Có 15 doanh nghiệp ghi nhận doanh thu giảm và 10 doanh nghiệp báo lỗ trong nửa đầu năm. China Cement Network ước tính toàn ngành xi măng Trung Quốc chịu khoản lỗ khoảng 450 - 750 triệu USD trong cùng kỳ.

Khi giá bán giảm trong khi chi phí cố định của các nhà máy vẫn ở mức cao, sản lượng thấp sẽ làm giảm khả năng hấp thụ chi phí và thu hẹp biên lợi nhuận. Điều này khiến những doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào thị trường nội địa chịu sức ép rõ hơn, trong khi các doanh nghiệp có hoạt động ngoài xi măng hoặc thị trường nước ngoài có thêm dư địa để bù đắp.

Tái cấu trúc nguồn cung và mở rộng ra nước ngoài trở thành hướng ứng phó

Trước tình trạng nhu cầu trong nước suy yếu kéo dài, các doanh nghiệp Trung Quốc đang triển khai đồng thời hai hướng điều chỉnh là kiểm soát công suất và mở rộng hoạt động tại các thị trường ngoài nước.

Việc thay thế công suất tại China Resources Building Materials là một ví dụ cho xu hướng tái cơ cấu nguồn cung. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng công suất giảm xuống 53,5% cho thấy quá trình điều chỉnh chưa thể giải quyết ngay tình trạng dư thừa năng lực sản xuất. Khi nhu cầu tiếp tục thấp, cạnh tranh về giá vẫn có thể duy trì ngay cả khi một phần công suất được loại bỏ hoặc thay thế.

Hoạt động quốc tế đang trở thành một yếu tố giúp phân hóa kết quả giữa các doanh nghiệp. Huaxin Cement bán 34,8 triệu tấn xi măng và clinker trong nửa đầu năm 2026, trong đó sản lượng tại các thị trường nước ngoài đạt 13,2 triệu tấn, tăng 57% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hoạt động tại thị trường châu Phi và chuẩn bị tham gia sâu hơn vào thị trường Philippines.

Anhui Conch cũng ghi nhận kết quả tích cực hơn từ hoạt động thương mại, xuất khẩu và đầu tư ở nước ngoài. Doanh nghiệp xi măng này  đồng thời phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ năng lượng, với tổng công suất điện gió, điện mặt trời và lưu trữ đạt 1.431 MW.

Tuy nhiên, mở rộng ra nước ngoài không thể thay thế hoàn toàn thị trường nội địa có quy mô rất lớn của Trung Quốc. Về dài hạn, yếu tố quyết định vẫn là khả năng đưa công suất về gần hơn với nhu cầu thực tế, kiểm soát chi phí và hạn chế cạnh tranh bằng giá.

Thị trường xi măng Trung Quốc vì vậy đang bước sâu hơn vào giai đoạn điều chỉnh. Sự suy giảm nhu cầu không chỉ làm giảm sản lượng mà đã tác động trực tiếp đến giá bán, doanh thu và lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp. Trong thời gian tới, khả năng cân đối công suất với nhu cầu, kiểm soát chi phí và tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới sẽ quyết định mức độ phục hồi của thị trường.

Nguồn tham khảo: “Update on China, September 2026”, Global Cement.

Cem.Info (TH)