Giá xi măng tại Nigeria đã tăng khoảng 329% trong 5 năm, từ khoảng 3.500 Naira lên tới 15.000 Naira/bao 50 kg vào năm 2026. Mức tăng mạnh diễn ra dù Nigeria có công suất sản xuất xi măng khoảng 60 - 65 triệu tấn/năm, cao hơn nhiều so với nhu cầu tiêu thụ nội địa ước 25 - 30 triệu tấn. Diễn biến này khiến Ủy ban Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng Nigeria (FCCPC) điều tra khả năng thao túng giá và các hành vi phản cạnh tranh trên thị trường.
Công suất sản xuất xi măng dư thừa đáng kể nhưng chưa tạo được áp lực giảm giá đang trở thành vấn đề đáng chú ý trên thị trường Nigeria. FCCPC đang đối chiếu chi phí sản xuất, công suất sử dụng, giá bán và hoạt động phân phối để xác định nguyên nhân khiến giá xi măng tại nước này cao hơn một số thị trường châu Phi khác.
Theo FCCPC, giá một bao xi măng 50 kg tại Nigeria từ mức 9.300 - 9.700 Naira vào tháng 1/2026 đã tăng lên 10.500 - 13.000 Naira vào giữa năm. Đến tháng 7, giá tại một số khu vực đạt 13.000 - 15.000 Naira.
Mức giá hiện nay cao hơn đáng kể so với các năm trước. Giá một bao xi măng 50 kg tại Nigeria khoảng 3.300 - 3.500 Naira năm 2021, tăng lên 4.600 Naira năm 2022, 5.000 Naira năm 2023, 7.500 - 8.500 Naira năm 2024 và 9.500 - 10.500 Naira năm 2025.
Theo FCCPC, Nigeria hiện có công suất sản xuất xi măng lắp đặt hơn 60 - 65 triệu tấn/năm, trong khi nhu cầu nội địa chỉ khoảng 25 - 30 triệu tấn. Nigeria cũng duy trì hoạt động xuất khẩu xi măng sang một số thị trường lân cận. Với khoảng cách lớn giữa công suất và nhu cầu, thị trường về lý thuyết phải chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn, qua đó hạn chế đà tăng giá.
Cuộc điều tra của FCCPC kéo dài 3 tháng, đồng thời mở rộng so sánh với các thị trường xi măng tại Kenya, Tanzania, Nam Phi, Ai Cập, Morocco, Algeria và Togo. Kết quả sơ bộ cho thấy giá xi măng tại Nigeria cao hơn một số thị trường được khảo sát. Tại Tanzania, giá một bao 50 kg khoảng 4,80 USD, tương đương 6.528 Naira, trong khi tại Nigeria đã lên tới 13.000 - 15.000 Naira tại một số khu vực vào tháng 7.
Một số doanh nghiệp và chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng cho rằng giá xi măng tăng chịu tác động từ chi phí năng lượng, sự mất giá của đồng naira, giá máy móc và phụ tùng nhập khẩu, cùng chi phí vận tải và logistics. Chi phí vận chuyển từ nhà máy đến công trường và các khâu trung gian trong chuỗi phân phối cũng được cho là làm tăng giá bán cuối cùng.
FCCPC đang đối chiếu những yếu tố này với dữ liệu thực tế về chi phí sản xuất, sản lượng, công suất sử dụng và giá bán. Cơ quan này cũng yêu cầu các doanh nghiệp chủ chốt cung cấp thông tin về phương pháp xác định giá, sản lượng, công suất sử dụng, xuất khẩu và các quan hệ thương mại.
Giai đoạn tiếp theo của cuộc điều tra sẽ xác định liệu giá xi măng hiện nay có thể được giải thích bởi các chi phí và điều kiện thị trường hợp lý hay có dấu hiệu phối hợp giá, lạm dụng vị thế thị trường, hạn chế nguồn cung hoặc các hành vi phản cạnh tranh khác.
FCCPC nhấn mạnh các phát hiện hiện tại mới là kết quả sơ bộ và chưa phải kết luận về hành vi vi phạm. Cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh 3 nhà sản xuất lớn được cho là chiếm hơn 90% công suất sản xuất xi măng lắp đặt tại Nigeria, khiến mức độ tập trung của thị trường trở thành một yếu tố quan trọng trong quá trình đánh giá nguyên nhân giá tăng.
Cem.Info (TH/ Businessday)
