» Thị trường vật liệu xây dựng tại Thanh Hóa đang đối mặt tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung đất san lấp và cát xây dựng, khiến giá vật liệu tăng cao, nhiều dự án trọng điểm chậm tiến độ. Thực trạng này cho thấy những điểm nghẽn lớn trong chuỗi cung ứng vật liệu, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về vai trò điều tiết của chính sách nhằm ổn định thị trường.
Khan hiếm vật liệu xây dựng đang trở thành vấn đề nổi bật tại nhiều địa phương, đặc biệt ở các tỉnh có nhu cầu đầu tư hạ tầng lớn. Tại Thanh Hóa, sự thiếu hụt kéo dài của đất san lấp và cát xây dựng không chỉ ảnh hưởng tiến độ các dự án sử dụng vốn ngân sách mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp xây dựng, làm biến động mạnh thị trường vật liệu xây dựng trên địa bàn.
Theo thống kê của tỉnh Thanh Hóa, đến cuối năm 2025 toàn tỉnh có 143 công trình, dự án thiếu nguồn vật liệu phục vụ thi công. Trong số này, 29 dự án trọng điểm bị chậm tiến độ do không đảm bảo nguồn cung đất san lấp và cát xây dựng. Nhu cầu vật liệu lớn trong khi nguồn cung sụt giảm mạnh đang tạo ra áp lực lớn đối với thị trường xây dựng địa phương.
Nhu cầu cát xây dựng tại tỉnh Thanh Hóa chỉ mới được đáp ứng một phần nhỏ.
Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa cho thấy toàn tỉnh hiện có 34 mỏ đất đang khai thác hoặc dự kiến hoạt động từ đầu năm 2026, trong đó một số mỏ khai thác không liên tục. Tổng trữ lượng các mỏ này khoảng 46 triệu m³ với tổng công suất khoảng 10,5 triệu m³/năm. Tuy nhiên, thực tế có tới 33 mỏ đất phải dừng khai thác hoặc chưa được đưa vào hoạt động do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Một số mỏ đất vướng sai phạm trong quá trình khai thác đang bị điều tra, xử lý nên buộc phải dừng hoạt động. Một số mỏ khác chưa có đường vận chuyển hoặc đã cơ bản khai thác hết trữ lượng và công suất được cấp phép. Với công suất hiện tại, các mỏ đất đang hoạt động hoặc dự kiến hoạt động từ đầu năm 2026 chỉ đáp ứng khoảng 57,5% nhu cầu đất san lấp cho các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước và khoảng 18% nhu cầu đất san lấp trên toàn tỉnh trong năm 2026.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra đối với nguồn cung cát xây dựng. Toàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 7 mỏ cát đang hoạt động và 1 mỏ dự kiến khai thác từ đầu năm 2026, với tổng trữ lượng được cấp phép khoảng 5,99 triệu m³ và tổng công suất khoảng 295.200 m³/năm. Trong khi đó, có tới 20 mỏ cát phải dừng hoạt động do sai phạm trong khai thác, trữ lượng được phép đã cơ bản khai thác hết hoặc doanh nghiệp không đủ điều kiện đầu tư phương tiện, bãi tập kết theo quy định.
Với thực trạng này, nguồn cung cát từ các mỏ đang hoạt động chỉ đáp ứng khoảng 6,15% nhu cầu của các dự án sử dụng vốn ngân sách và khoảng 3,6% nhu cầu xây dựng toàn tỉnh trong năm 2026. Trong khi đó, nếu toàn bộ các mỏ cát còn thời hạn hoạt động được khai thác đầy đủ, nguồn cung có thể đáp ứng tới hơn 76% nhu cầu xây dựng trên địa bàn.
Sự đứt gãy nguồn cung vật liệu đã tác động trực tiếp đến thị trường xây dựng. Nhiều doanh nghiệp phản ánh giá đất, cát, sỏi tăng cao, nguồn cung không ổn định khiến tiến độ thi công bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Không ít thời điểm, doanh nghiệp dù có nguồn vốn nhưng vẫn không thể tìm được vật liệu để thi công, buộc phải tìm mua từ các tỉnh lân cận như Nghệ An, Ninh Bình với chi phí cao hơn, làm gia tăng giá thành xây dựng.
Trước áp lực từ thị trường vật liệu xây dựng, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu các Sở, ngành và địa phương rà soát toàn bộ các mỏ đất, cát đã được cấp phép. Những mỏ còn trữ lượng sẽ được đưa ra đấu giá và tổ chức khai thác nhằm tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu cho các công trình, dự án trên địa bàn.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp trước mắt như tháo gỡ vướng mắc thủ tục đối với các mỏ đang gặp khó khăn, tận dụng nguồn khoáng sản dư thừa từ các dự án để điều chuyển, tận thu, đồng thời xây dựng phương án thăm dò, đánh giá trữ lượng và bổ sung vào quy hoạch nguồn vật liệu xây dựng. Nghị quyết 66.4 năm 2025 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù trong triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 được xem là công cụ quan trọng nhằm giải quyết tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng thông thường, song hiệu quả phụ thuộc lớn vào khâu tổ chức thực hiện và sự phối hợp giữa các chủ đầu tư với cơ quan quản lý địa phương.
Về lâu dài, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa cho rằng việc tháo gỡ khó khăn cho thị trường vật liệu xây dựng không thể chỉ trông chờ vào các giải pháp ngắn hạn. Quy hoạch các mỏ vật liệu cần được thực hiện rõ ràng, chủ động đưa vào danh mục đấu giá, đấu thầu nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định và minh bạch cho thị trường. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu phát triển nguồn cát nhân tạo từ đá được xem là hướng đi cần thiết, góp phần bổ sung nguồn vật liệu xây dựng, giảm phụ thuộc vào khai thác cát tự nhiên và tạo nền tảng phát triển bền vững cho thị trường vật liệu xây dựng trong thời gian tới.
Cem.Info
