» Giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu quan trọng trong quá trình phát triển bền vững của ngành xi măng. Việc thúc đẩy đổi mới công nghệ sản xuất, mở rộng sử dụng năng lượng thay thế và xây dựng các cơ chế tài chính hỗ trợ đầu tư được xem là những giải pháp trọng tâm để ngành xi măng Việt Nam từng bước giảm cường độ phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ngành xi măng Việt Nam hiện nằm trong nhóm lĩnh vực có lượng phát thải lớn do đặc thù công nghệ sản xuất clinker và tiêu thụ nhiều năng lượng. Thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải trong ngành xi măng vì vậy không chỉ góp phần thực hiện các cam kết khí hậu của Việt Nam mà còn tạo động lực đổi mới công nghệ và phát triển sản xuất vật liệu xây dựng theo hướng bền vững.
Áp lực giảm phát thải trong ngành xi măng
Theo TS. Lương Đức Long, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Xi măng Việt Nam, phát thải khí nhà kính trong sản xuất xi măng chủ yếu đến từ quá trình sản xuất clinker và tiêu thụ nhiên liệu trong lò nung. Trong đó phát thải từ quá trình sản xuất clinker chiếm khoảng 55 - 60% tổng lượng phát thải của toàn ngành. Đây là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp khi vừa phải bảo đảm năng lực sản xuất phục vụ nhu cầu xây dựng, vừa phải từng bước giảm cường độ phát thải theo các định hướng phát triển bền vững.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có quy mô sản xuất xi măng lớn trên thế giới với tổng công suất thiết kế của toàn ngành đạt khoảng trên 120 triệu tấn/năm. Với vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng và đô thị hóa, ngành xi măng cũng đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất.
Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp xi măng trong nước đã chủ động triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải. Các giải pháp được áp dụng gồm tối ưu hóa tiêu hao năng lượng trong dây chuyền sản xuất, tận dụng nhiệt thải để phát điện, tăng cường sử dụng nhiên liệu thay thế và nghiên cứu sử dụng phụ gia khoáng nhằm giảm hệ số clinker trong sản phẩm xi măng.
Một trong những hướng tiếp cận đang được nhiều chuyên gia quốc tế khuyến nghị là phát triển các dòng xi măng có hàm lượng clinker thấp. Việc sử dụng các loại phụ gia khoáng như đá vôi, tro bay hoặc đất sét nung có thể giúp giảm đáng kể lượng phát thải CO₂ trong quá trình sản xuất, đồng thời vẫn bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu xây dựng.
Nhà máy Xi măng Sông Gianh đã xử lý thành công gần 200.000 tấn chất thải mỗi năm làm nhiên liệu và nguyên liệu thay thế.
Bên cạnh các giải pháp công nghệ, việc mở rộng sử dụng nhiên liệu thay thế và nguyên liệu thay thế trong lò nung xi măng cũng được xem là hướng đi quan trọng nhằm giảm lượng nhiên liệu hóa thạch sử dụng trong sản xuất. Một số nhà máy xi măng tại Việt Nam đã triển khai đồng xử lý chất thải làm nhiên liệu và nguyên liệu thay thế, tiêu biểu như nhà máy xi măng INSEE tại Hòn Chông, Xi măng Nghi Sơn, VICEM Bỉm Sơn hay Xi măng Sông Gianh. Việc tận dụng chất thải công nghiệp và chất thải sinh hoạt làm nhiên liệu cho lò nung không chỉ giúp giảm lượng nhiên liệu hóa thạch sử dụng trong sản xuất mà còn góp phần xử lý chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Cơ chế tài chính và chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang công nghệ carbon thấp trong ngành xi măng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Nhiều giải pháp công nghệ đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, trong khi khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh của doanh nghiệp còn hạn chế. Đây được xem là một trong những rào cản lớn đối với việc triển khai các dự án giảm phát thải quy mô lớn trong ngành.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các cơ chế tài chính phù hợp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ giảm phát thải đang được xem là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi của ngành. Sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ của nhà nước, nguồn tài chính khí hậu quốc tế và nỗ lực đổi mới công nghệ của doanh nghiệp có thể tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình giảm phát thải trong sản xuất xi măng.
Các chuyên gia cũng cho rằng việc phát triển thị trường vật liệu xây dựng xanh, khuyến khích sử dụng các sản phẩm xi măng carbon thấp trong các công trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ và từng bước giảm phát thải trong dài hạn.
Việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và các tổ chức quốc tế cũng được xem là giải pháp cần thiết nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ trong ngành xi măng. Thông qua các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và kết nối nguồn vốn đầu tư, các dự án giảm phát thải có thể được triển khai hiệu quả hơn trong thực tiễn.
Yêu cầu giảm phát thải đang trở thành xu hướng tất yếu đối với ngành xi măng. Việc kết hợp giữa đổi mới công nghệ sản xuất, mở rộng sử dụng năng lượng thay thế và xây dựng các cơ chế hỗ trợ tài chính được xem là những yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của ngành xi măng Việt Nam. Các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp trong ngành hiện đang tăng cường trao đổi, tìm kiếm những giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy đầu tư công nghệ carbon thấp, góp phần hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và giảm phát thải trong sản xuất xi măng.
Cem.Info
