» Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Nghị định mới về quản lý vật liệu xây dựng nhằm thay thế Nghị định 09/2021/NĐ-CP, hướng tới đồng bộ hệ thống pháp luật, tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước và định hướng phát triển ngành theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.
Ngày 14/01, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã chủ trì cuộc họp hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về quản lý vật liệu xây dựng, tập trung rà soát phạm vi điều chỉnh, làm rõ các công cụ quản lý và cơ chế phối hợp nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của ngành vật liệu xây dựng trong giai đoạn tới.
Sau hơn 4 năm triển khai, Nghị định 09/2021/NĐ-CP đã tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng cho công tác quản lý Nhà nước về vật liệu xây dựng trong bối cảnh bãi bỏ quy hoạch sản phẩm theo Luật Quy hoạch. Nghị định đã góp phần định hướng phát triển ngành theo hướng tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, khuyến khích sử dụng vật liệu xây không nung, tận dụng tro, xỉ và thạch cao làm nguyên liệu sản xuất, đồng thời tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm vật liệu xây dựng trên thị trường.
Tuy nhiên, quá trình tổng kết thi hành cho thấy nhiều quy định của Nghị định hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới. Hệ thống pháp luật liên quan đến xây dựng, quy hoạch, khoáng sản, môi trường và tiêu chuẩn quy chuẩn kỹ thuật đã có nhiều thay đổi căn bản, trong khi một số khái niệm quan trọng như vật liệu xây dựng xanh, vật liệu tái chế và vật liệu phát thải carbon thấp chưa được làm rõ. Cơ chế dữ liệu phục vụ điều hành cung cầu vật liệu xây dựng còn thiếu tính thống nhất, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện phát triển quy mô lớn và liên vùng.
Thực tiễn cũng cho thấy việc điều phối vật liệu xây dựng thông thường và vật liệu san lấp cho các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm còn gặp nhiều khó khăn do thiếu công cụ pháp lý và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các địa phương. Bên cạnh đó, chiến lược phát triển vật liệu xây dựng ở tầm quốc gia và kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng tại địa phương chưa được quy định rõ ràng, dẫn đến tình trạng phát triển chưa đồng bộ giữa khai thác tài nguyên, sản xuất vật liệu và nhu cầu sử dụng trong thực tiễn.
Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị định mới được xây dựng với phạm vi điều chỉnh mở rộng, đồng thời rà soát và phân định rõ với các luật chuyên ngành như Luật Địa chất và Khoáng sản, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đầu tư và Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật. Cách tiếp cận của dự thảo là tập trung quy định các nguyên tắc quản lý, công cụ điều hành và cơ chế phối hợp, bảo đảm không chồng chéo và không làm phát sinh thủ tục hành chính hay điều kiện đầu tư kinh doanh mới.
Một nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung hệ thống khái niệm và định hướng phát triển vật liệu xây dựng theo vòng đời sản phẩm, gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính. Lần đầu tiên các khái niệm về vật liệu xây dựng xanh, vật liệu tái chế, vật liệu phát thải carbon thấp và vật liệu thông minh được đưa vào dự thảo, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, sản xuất và sử dụng các loại vật liệu thân thiện với môi trường.
Dự thảo cũng quy định việc xây dựng Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng ở tầm quốc gia với thời kỳ 10 năm và tầm nhìn 20 năm, làm căn cứ để các Bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp định hướng đầu tư và tổ chức sản xuất. Song song với đó là kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng ở địa phương theo thời kỳ 5 năm, bảo đảm phù hợp với quy hoạch tỉnh, quy hoạch xây dựng và nhu cầu của các dự án trọng điểm, góp phần khắc phục tình trạng phát triển tự phát và thiếu đồng bộ.
Nhằm nâng cao hiệu quả điều hành thị trường, dự thảo Nghị định đề xuất xây dựng hệ thống theo dõi và dự báo cung cầu vật liệu xây dựng trên phạm vi toàn quốc, tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng sẽ đóng vai trò đầu mối tổng hợp, cảnh báo sớm nguy cơ thiếu hụt vật liệu xây dựng thông thường và vật liệu san lấp, kịp thời đề xuất giải pháp điều phối phục vụ các dự án quan trọng quốc gia và các dự án liên vùng.
Bên cạnh các nội dung về chiến lược và điều phối, dự thảo tiếp tục kế thừa và hoàn thiện các quy định về quản lý chất lượng sản phẩm vật liệu xây dựng, bảo đảm tuân thủ hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Việc sử dụng vật liệu xây dựng trong công trình được định hướng theo nguyên tắc ưu tiên vật liệu tại chỗ, vật liệu sản xuất trong nước, vật liệu xanh, vật liệu tái chế và vật liệu phát thải thấp, đặc biệt đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan soạn thảo và yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh của Nghị định, bảo đảm tính khả thi và dễ tiếp cận đối với địa phương và doanh nghiệp. Nghị định cần có bố cục rõ ràng, tập trung vào các vấn đề cốt lõi, đồng thời tăng cường ứng dụng hạ tầng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu sẵn có nhằm giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực vật liệu xây dựng.
Cem.Info
