» Lò nung vẫn là trung tâm của dây chuyền sản xuất xi măng và cũng là công đoạn tiêu thụ nhiều năng lượng nhất. Các xu hướng đầu tư gần đây cho thấy trọng tâm phát triển công nghệ lò nung đang dịch chuyển từ mục tiêu nâng công suất sang tối ưu hiệu suất nhiệt, giảm tiêu hao nhiên liệu, đẩy mạnh số hóa và đáp ứng yêu cầu giảm phát thải CO₂.
Công nghệ lò nung đang trở thành trọng tâm trong quá trình hiện đại hóa ngành xi măng khi các doanh nghiệp ưu tiên nâng cao hiệu suất năng lượng, đẩy mạnh số hóa và giảm phát thải. Những thay đổi này không chỉ định hình thế hệ lò nung xi măng mới mà còn tạo ra cuộc cạnh tranh về công nghệ giữa các nhà cung cấp thiết bị trên toàn cầu.
Cuộc đua công nghệ lò nung đang chuyển từ công suất sang hiệu suất
Theo báo cáo Cement Kilns Market Size do SNS Insider công bố, quy mô thị trường thiết bị lò nung xi măng toàn cầu được ước tính đạt khoảng 9,43 tỷ USD trong năm 2025 và có thể tăng lên 16,41 tỷ USD vào năm 2035, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân 5,72%/năm trong giai đoạn 2026 - 2035.
Các số liệu trên phản ánh dự báo của đơn vị nghiên cứu về xu hướng phát triển của thị trường thiết bị lò nung, không phải sản lượng hay nhu cầu tiêu thụ xi măng toàn cầu.
Báo cáo cho thấy động lực tăng trưởng không chỉ đến từ việc xây dựng thêm các dây chuyền mới mà còn xuất phát từ nhu cầu cải tạo và hiện đại hóa các nhà máy hiện hữu. Khi chi phí năng lượng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành clinker, các doanh nghiệp ngày càng ưu tiên đầu tư vào những công nghệ giúp giảm tiêu hao nhiệt, tối ưu sử dụng nhiên liệu và nâng cao độ ổn định của quá trình nung.
Quy mô thị trường thiết bị lò nung xi măng:
• Năm 2025: 9,43 tỷ USD
• Dự báo năm 2035: 16,41 tỷ USD
• Tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026 - 2035: 5,72%/năm
Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn công nghệ của các doanh nghiệp xi măng. Báo cáo ghi nhận lò nung phương pháp khô tiếp tục giữ vai trò chủ đạo với 42,3% thị phần trong năm 2025 nhờ hiệu suất nhiệt cao, tiêu hao nhiên liệu thấp và khả năng tích hợp các hệ thống trao đổi nhiệt nhiều tầng, buồng phân hủy sơ bộ cũng như các giải pháp điều khiển hiện đại.
Bên cạnh đó, dây chuyền công suất lớn vẫn chiếm 58,7% thị phần, cho thấy các doanh nghiệp tiếp tục ưu tiên những hệ thống có khả năng tối ưu chi phí sản xuất trên mỗi tấn clinker. Ở phía nhu cầu, lĩnh vực xây dựng chiếm 61,2% tổng nhu cầu sử dụng, tiếp tục tạo động lực cho việc đầu tư các dây chuyền có hiệu suất cao và vận hành ổn định.
Điểm đáng chú ý là những chỉ số được quan tâm hiện nay không còn dừng ở công suất thiết kế. Khả năng tiết kiệm năng lượng, sử dụng nhiên liệu thay thế, giảm phát thải và mức độ tự động hóa đang trở thành các tiêu chí quan trọng trong quá trình lựa chọn và nâng cấp công nghệ lò nung.
Xu hướng đầu tư đang thay đổi:
• 42,3% thị phần thuộc về lò nung phương pháp khô.
• 58,7% thị phần thuộc các dây chuyền công suất lớn.
• 61,2% nhu cầu sử dụng đến từ lĩnh vực xây dựng.
• Hiệu suất nhiệt, tiêu hao nhiên liệu và khả năng giảm phát thải đang dần trở thành những tiêu chí đầu tư quan trọng bên cạnh công suất thiết kế.
AI và số hóa mở ra giai đoạn vận hành thông minh cho lò nung
Nếu giai đoạn trước tập trung vào nâng cấp thiết bị cơ khí thì xu hướng nổi bật hiện nay là đưa công nghệ số vào quá trình vận hành lò nung.
Nhiều doanh nghiệp đang tích hợp AI, IIoT điều khiển quá trình số và bảo trì dự báo nhằm theo dõi liên tục các thông số vận hành, tối ưu chế độ nung và giảm thời gian dừng máy ngoài kế hoạch. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào kinh nghiệm của người vận hành, các hệ thống mới có thể phân tích dữ liệu theo thời gian thực để đưa ra khuyến nghị điều chỉnh về nhiên liệu, nhiệt độ, lưu lượng gió và chế độ cháy, góp phần duy trì quá trình nung ổn định và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng.
Tháng 4/2026, FLSmidth giới thiệu giải pháp lò quay tích hợp AI với các chức năng tối ưu hóa quá trình nung, bảo trì dự báo và nâng cao khả năng sử dụng nhiên liệu thay thế. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, giải pháp hướng tới mục tiêu cải thiện hiệu suất nhiệt, giảm tiêu hao nhiên liệu và hỗ trợ các nhà máy đáp ứng yêu cầu giảm phát thải carbon.
Xu hướng này cũng đang được nhiều nhà cung cấp thiết bị lớn theo đuổi. Những năm gần đây, các nhà cung cấp thiết bị như thyssenkrupp Polysius, Fives Group hay Pengfei Group đều bổ sung các giải pháp điều khiển số, tối ưu quá trình cháy và tự động hóa vào danh mục công nghệ, cho thấy cạnh tranh trên thị trường thiết bị lò nung đang dần chuyển từ thiết kế cơ khí sang năng lực điều khiển thông minh và tối ưu hóa toàn bộ quá trình sản xuất.
Hiệu quả năng lượng trở thành trọng tâm của công nghệ lò nung
Sau giai đoạn tập trung nâng công suất, các dự án đầu tư lò nung hiện nay đang chuyển trọng tâm sang nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải. Điều này được thể hiện qua việc nhiều giải pháp như AI, IIoT điều khiển quá trình số, bảo trì dự báo, hệ thống phát điện tận dụng nhiệt khí thải và nhiên liệu thay thế được tích hợp đồng thời vào dây chuyền sản xuất, thay vì triển khai riêng lẻ như trước.
Sự thay đổi này cho thấy công nghệ lò nung không còn được đánh giá chỉ bằng công suất thiết kế mà còn ở khả năng tối ưu hiệu suất nhiệt, giảm tiêu hao nhiên liệu và duy trì vận hành ổn định trong điều kiện sử dụng nhiều loại nhiên liệu khác nhau.
Điểm nhấn của lò nung thế hệ mới:
• Tiết kiệm năng lượng: Tối ưu hiệu suất nhiệt và tận dụng nhiệt khí thải để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
• Giảm phát thải: Mở rộng sử dụng nhiên liệu thay thế và các giải pháp sản xuất carbon thấp.
• Số hóa vận hành: AI, IIoT, điều khiển số và bảo trì dự báo giúp nâng cao độ ổn định của dây chuyền.
Sự chuyển dịch này cũng được phản ánh qua cơ cấu nhiên liệu. Than vẫn giữ vai trò chủ đạo khi chiếm 52,1% thị phần trong năm 2025 nhờ lợi thế về nhiệt trị và hạ tầng cung ứng. Tuy nhiên, nhóm nhiên liệu khác, bao gồm nhiên liệu có nguồn gốc từ chất thải và các nguồn năng lượng carbon thấp, được dự báo đạt tốc độ tăng trưởng 28,7% trong giai đoạn 2026 - 2035, cao nhất trong các nhóm nhiên liệu. Điều đó cho thấy các doanh nghiệp đang từng bước đa dạng hóa nguồn nhiên liệu nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đáp ứng các mục tiêu giảm phát thải.
Cùng với chuyển đổi nhiên liệu, AI và IIoT đang thay đổi cách vận hành lò nung. Dữ liệu được thu thập và phân tích theo thời gian thực giúp tối ưu chế độ nung, kiểm soát tiêu hao năng lượng và hỗ trợ bảo trì dự báo, qua đó giảm thời gian dừng máy ngoài kế hoạch và nâng cao hiệu quả vận hành. Đây cũng là nền tảng để các nhà máy tiến tới mô hình sản xuất thông minh, trong đó hiệu quả năng lượng và phát thải được theo dõi, điều chỉnh liên tục trong suốt quá trình sản xuất.
Cuộc cạnh tranh công nghệ đang dịch chuyển sang số hóa và giảm phát thải
Những thay đổi trong yêu cầu của ngành xi măng đang tạo ra một cuộc cạnh tranh mới giữa các nhà cung cấp thiết bị. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là nâng công suất và cải thiện thiết kế cơ khí, thì vài năm gần đây các giải pháp được giới thiệu đều hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả năng lượng, mở rộng khả năng sử dụng nhiên liệu thay thế và đẩy mạnh số hóa quá trình vận hành.
Diễn biến công nghệ từ năm 2023 đến nay cho thấy sự dịch chuyển này ngày càng rõ nét. Năm 2023, Fives Group tập trung phát triển các giải pháp điều khiển số, tối ưu quá trình cháy và hệ thống phát điện tận dụng nhiệt khí thải nhằm cải thiện hiệu quả vận hành. Đến năm 2024, Pengfei Group giới thiệu thế hệ lò quay công suất lớn tích hợp hệ thống trao đổi nhiệt và buồng phân hủy sơ bộ nhằm nâng cao hiệu suất nhiệt và tăng năng suất clinker.
Bước sang năm 2025, thyssenkrupp Polysius mở rộng danh mục công nghệ lò nung carbon thấp, kết hợp sử dụng nhiên liệu thay thế với các giải pháp tự động hóa quá trình sản xuất. Đến tháng 4/2026, FLSmidth tiếp tục bổ sung AI, bảo trì dự báo và khả năng tối ưu sử dụng nhiên liệu thay thế vào giải pháp lò quay, cho thấy xu hướng kết hợp giữa công nghệ số và công nghệ nhiệt đang trở thành hướng phát triển chủ đạo của ngành.
Công nghệ lò nung giai đoạn 2023 - 2026:
• Năm 2023: Fives Group phát triển điều khiển số, tối ưu quá trình cháy và phát điện tận dụng nhiệt khí thải.
• Năm 2024: Pengfei Group nâng cấp lò quay với hệ thống trao đổi nhiệt và buồng phân hủy sơ bộ hiệu suất cao.
• Năm 2025: thyssenkrupp Polysius đẩy mạnh công nghệ lò nung carbon thấp, nhiên liệu thay thế và tự động hóa.
• Năm 2026: FLSmidth tích hợp AI, bảo trì dự báo và tối ưu hóa quá trình nung vào giải pháp lò quay.
Xu hướng đầu tư cũng có sự khác biệt giữa các khu vực. Bắc Mỹ hiện là thị trường thiết bị lò nung lớn nhất khi chiếm khoảng 36,8% quy mô toàn cầu trong năm 2025, chủ yếu nhờ nhu cầu nâng cấp các dây chuyền hiện hữu để đáp ứng yêu cầu về hiệu quả năng lượng và phát thải. Trong khi đó, châu Á Thái Bình Dương được dự báo là khu vực tăng trưởng nhanh nhất với tốc độ 6,88%/năm trong giai đoạn 2026 - 2035, nhờ quá trình mở rộng công suất và đầu tư các dây chuyền hiện đại tại nhiều nền kinh tế đang phát triển.
Riêng thị trường Hoa Kỳ được ước tính đạt 3,01 tỷ USD trong năm 2025 và có thể tăng lên 4,75 tỷ USD vào năm 2035. Dù đây là số liệu dự báo của đơn vị nghiên cứu thị trường, xu hướng này phần nào phản ánh nhu cầu hiện đại hóa các cơ sở sản xuất hiện có, thay vì chỉ đầu tư xây dựng các dây chuyền mới.
Có thể thấy, cạnh tranh trong lĩnh vực lò nung xi măng đang bước sang một giai đoạn mới, nơi giá trị của công nghệ không còn được đo bằng quy mô thiết bị mà bằng khả năng giúp nhà máy vận hành hiệu quả hơn, linh hoạt hơn và phát thải thấp hơn. Đây cũng là hướng phát triển được dự báo sẽ tiếp tục chi phối các dự án đầu tư và nâng cấp dây chuyền xi măng trong tương lai.
Cem.Info (TH/ Snsinsider)
