» Ngày 09/02/2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho năm 2025 - 2026, chính thức đưa ngành xi măng cùng các lĩnh vực phát thải lớn bước vào giai đoạn thử nghiệm cơ chế kiểm soát phát thải gắn với thị trường carbon.
Việc ban hành Quyết định 263/QĐ-TTg được xem là dấu mốc quan trọng trong lộ trình quản lý phát thải khí nhà kính của Việt Nam, trong đó ngành xi măng là một trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp với 51 cơ sở sản xuất xi măng được đưa vào diện thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải trong giai đoạn 2025 - 2026.
Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phê duyệt để phân bổ cho 110 cơ sở sản xuất thuộc 3 lĩnh vực có mức phát thải lớn gồm nhiệt điện, sản xuất sắt thép và sản xuất xi măng. Cụ thể, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho năm 2025 là hơn 243 triệu tấn CO₂ tđ và tăng lên hơn 268 triệu tấn CO₂ tđ trong năm 2026, tương ứng mức tăng khoảng 10,4%.
Trong cơ cấu các cơ sở tham gia thí điểm, ngành xi măng có 51 cơ sở sản xuất, chiếm tỷ trọng đáng kể, cho thấy đây là một trong những lĩnh vực trọng tâm trong chiến lược kiểm soát và giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Việc đưa các cơ sở sản xuất xi măng vào diện phân bổ hạn ngạch phản ánh yêu cầu ngày càng rõ ràng về kiểm soát phát thải đối với ngành công nghiệp vật liệu xây dựng có cường độ phát thải cao.
51 cơ sở sản xuất xi măng được đưa vào diện thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải trong giai đoạn 2025 - 2026.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương và Bộ Xây dựng tổ chức thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho từng nhà máy, cơ sở sản xuất trong 2 năm 2025 và 2026, đồng thời hướng dẫn triển khai thực hiện, đánh giá và tổng kết quá trình thí điểm. Các Bộ quản lý chuyên ngành có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở thuộc phạm vi quản lý.
Hạn ngạch phát thải khí nhà kính được xác định là giới hạn tối đa về lượng khí nhà kính mà một cơ sở sản xuất được phép thải ra trong một khoảng thời gian nhất định. Các cơ sở được phân bổ hạn ngạch có trách nhiệm thực hiện các giải pháp giảm nhẹ phát thải nhằm bảo đảm không vượt quá mức cho phép. Trường hợp phát thải vượt hạn ngạch, doanh nghiệp phải mua bổ sung hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon để bù trừ theo quy định. Ngược lại, nếu mức phát thải thấp hơn hạn ngạch được phân bổ, phần hạn ngạch dư có thể được trao đổi trên sàn giao dịch carbon trong nước theo lộ trình đã được Chính phủ ban hành.
Việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính lần này không chỉ dừng lại ở việc xác định con số phát thải cho phép mà còn là quá trình hoàn thiện đồng bộ các công cụ quản lý liên quan, bao gồm đo đạc, kiểm kê, thống kê, báo cáo và thẩm định kết quả phát thải. Các phương pháp áp dụng được yêu cầu bảo đảm cơ sở khoa học, phù hợp với chuẩn mực quốc tế nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả năng được quốc tế thừa nhận.
Tại các cuộc họp chỉ đạo liên quan đến việc xây dựng và triển khai cơ chế hạn ngạch, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Mặc dù mang tính chất thí điểm để làm quen với cơ chế kiểm soát phát thải, quá trình triển khai phải được thực hiện nghiêm túc, có quy định pháp lý rõ ràng, tránh hình thức, đồng thời bảo đảm tính khoa học, khách quan, minh bạch và công bằng giữa các cơ sở tham gia.
Đối với ngành xi măng, việc bước vào giai đoạn thí điểm hạn ngạch phát thải đặt ra yêu cầu mới trong công tác quản lý sản xuất và quản trị phát thải. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát mức phát thải hiện tại, nâng cao năng lực kiểm kê khí nhà kính, tăng cường ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu và nhiên liệu thay thế nhằm giảm cường độ phát thải trên đơn vị sản phẩm. Bên cạnh áp lực tuân thủ, cơ chế hạn ngạch và thị trường carbon cũng mở ra cơ hội để các cơ sở sản xuất xi măng có mức phát thải thấp hơn hạn ngạch tận dụng giá trị kinh tế từ phần hạn ngạch dư.
Theo lộ trình được xác định, giai đoạn từ nay đến năm 2027 sẽ tập trung triển khai thí điểm nhằm hoàn thiện đồng bộ cơ chế, chính sách liên quan đến kiểm kê và phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Từ năm 2028, việc quản lý hạn ngạch phát thải sẽ được triển khai chính thức và bắt buộc trên phạm vi toàn quốc đối với các lĩnh vực và doanh nghiệp phát thải lớn. Đây được xem là bước đi quan trọng gắn với cam kết thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam.
Việc ngành xi măng chính thức bước vào giai đoạn thí điểm hạn ngạch phát thải CO₂tđ không chỉ là yêu cầu tuân thủ chính sách mà còn là động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi theo hướng sản xuất xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tăng năng lực cạnh tranh bền vững của ngành trong giai đoạn phát triển mới.
Cem.Info
