» Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu với trọng tâm là nâng cao hiệu quả hoạt động, hiện đại hóa công nghệ và phát triển theo hướng xanh, bền vững. Chiến lược phát triển giai đoạn 2026 đến 2030 không chỉ đặt mục tiêu củng cố năng lực nội tại của doanh nghiệp mà còn phản ánh xu hướng chuyển dịch của ngành xi măng sang nâng cao chất lượng tăng trưởng và hiệu quả vận hành.
Chiến lược phát triển VICEM giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Xây dựng giao tại Quyết định số 1075/QĐ-BXD xác định hàng loạt mục tiêu về tái cơ cấu doanh nghiệp, đổi mới công nghệ, hoàn thiện quản trị và phát triển xanh. Những định hướng này được xây dựng trong bối cảnh ngành xi măng đang chuyển từ cạnh tranh bằng mở rộng quy mô sang nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu chi phí và gia tăng năng lực cạnh tranh.
Chiến lược mới đặt trọng tâm vào tái cơ cấu và đầu tư chiều sâu
Theo Quyết định số 1075/QĐ-BXD, Bộ Xây dựng giao VICEM tiếp tục giữ vai trò doanh nghiệp chủ lực của ngành xi măng, đồng thời bảo toàn và phát triển phần vốn Nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp. Trong giai đoạn 2026 - 2030, hoạt động sản xuất kinh doanh xi măng tiếp tục được xác định là lĩnh vực cốt lõi, cùng với định hướng đầu tư theo chiều sâu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống.
Chiến lược yêu cầu VICEM tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị theo hướng tinh gọn, hiện đại, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tài sản Nhà nước, đồng thời đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số, sử dụng tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, nâng cao chất lượng sản phẩm cũng như phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn.
Song song với đổi mới công nghệ, VICEM được giao tiếp tục rà soát danh mục đầu tư, cơ cấu lại các doanh nghiệp có vốn góp, xử lý các dự án đầu tư còn tồn tại và xây dựng phương án cơ cấu lại vốn đối với các đơn vị gặp khó khăn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo đảm yêu cầu bảo toàn vốn Nhà nước. Theo VICEM, đến năm 2030 cơ cấu tổ chức của Công ty mẹ sẽ được sắp xếp theo hướng tinh gọn, phấn đấu giảm tối thiểu 30% số lượng đầu mối thuộc cơ quan điều hành, giảm cấp trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc và nâng cao hiệu quả quản trị.
Nâng cao năng lực nội tại để thích ứng với yêu cầu mới của thị trường
Định hướng tái cơ cấu của Tổng công ty VICEM được triển khai trong bối cảnh thị trường xi măng tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức. Tổng công suất thiết kế toàn ngành hiện đạt khoảng 130 triệu tấn/năm, trong khi nhu cầu tiêu thụ trong nước năm 2025 đạt khoảng 74 triệu tấn. Hoạt động xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò quan trọng nhưng cũng chịu tác động từ biến động giá, chi phí vận chuyển và các rào cản thương mại tại nhiều thị trường.
Trong điều kiện đó, việc nâng cao hiệu quả khai thác công suất hiện có, tối ưu chi phí sản xuất và đầu tư công nghệ trở thành những yếu tố quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xi măng.
Đối với VICEM, báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán năm 2025 cho thấy doanh thu thuần đạt 24.631 tỷ đồng, tăng 8% so với năm trước, trong khi lợi nhuận gộp đạt 2.751 tỷ đồng, tăng 62%. Kết quả này phản ánh những chuyển biến tích cực trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, doanh nghiệp Nhà nước này vẫn ghi nhận khoản lỗ sau thuế hơn 158 tỷ đồng trong năm 2025, giảm đáng kể so với mức gần 986 tỷ đồng của năm 2024. Đến cuối năm 2025, lỗ lũy kế của VICEM ở mức hơn 3.408 tỷ đồng.
Một số đơn vị thành viên vẫn đang tiếp tục xử lý các tồn tại về tài chính. Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, 3 công ty con gồm VICEM Tam Điệp, VICEM Sông Thao và Xi măng Hạ Long có tổng lỗ lũy kế 8.054 tỷ đồng. Tổng nợ ngắn hạn của 3 doanh nghiệp xi măng này vượt tài sản ngắn hạn 7.465 tỷ đồng. Ngoài ra, Công ty CP Xi măng Miền Trung (công ty con của Xi măng Bỉm Sơn) và Công ty TNHH MTV Xi măng Hạ Long (công ty con của Xi măng Hạ Long) đều ghi nhận vốn chủ sở hữu âm tại thời điểm cuối năm 2025.
Theo định hướng của Bộ Xây dựng, VICEM sẽ cơ bản giữ ổn định mô hình của 10 đơn vị sản xuất xi măng hiện có, đồng thời xây dựng phương án cơ cấu lại vốn đối với VICEM Hạ Long, VICEM Tam Điệp và VICEM Hải Vân theo lộ trình phù hợp.
Kỳ vọng tạo động lực cho doanh nghiệp và toàn ngành xi măng
Theo Chiến lược phát triển, đến năm 2030 sản lượng sản xuất của toàn VICEM, bao gồm các doanh nghiệp liên doanh mà Tổng công ty tham gia góp vốn, dự kiến đạt khoảng 38% sản lượng sản xuất toàn ngành. Sản lượng tiêu thụ xi măng trong nước được định hướng tăng trưởng bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030. Thị phần tiêu thụ trong nước của VICEM dự kiến đạt khoảng 30%, hoặc khoảng 42% nếu tính cả các doanh nghiệp liên doanh.
Để thực hiện các mục tiêu này, VICEM dự kiến huy động khoảng 15.365 tỷ đồng vốn đầu tư xây dựng trong giai đoạn 2026 - 2030 từ vốn tự có và các nguồn vốn hợp pháp khác. Nguồn lực này sẽ được ưu tiên cho cải tạo dây chuyền, hiện đại hóa công nghệ, chuyển đổi năng lượng, tự động hóa, chuyển đổi số và tháo gỡ các khó khăn tại các dự án đầu tư xây dựng của Công ty mẹ và các đơn vị thành viên.
Bên cạnh mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, Chiến lược cũng hướng tới phát triển các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường, tăng cường sử dụng nguyên liệu thay thế và nhiên liệu thay thế, từng bước giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của ngành xi măng.
Với quy mô chiếm khoảng 30% thị phần tiêu thụ xi măng trong nước và tham gia góp vốn tại nhiều doanh nghiệp liên doanh lớn, quá trình tái cơ cấu của VICEM được kỳ vọng không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn tạo thêm động lực cho quá trình hiện đại hóa ngành xi măng Việt Nam. Việc đẩy mạnh đầu tư công nghệ, chuyển đổi số, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn cũng được xem là những định hướng phù hợp với xu thế phát triển chung của ngành trong giai đoạn tới.
Cem.Info
