Nhiều mỏ đá vôi nguyên liệu đang bị dừng khai thác

Với việc hàng loạt mỏ đá vôi bị đình chỉ khai thác hoặc thu hồi giấy phép, ngành vật liệu xây dựng và xi măng đang đứng trước một thách thức lớn về nguồn cung nguyên liệu. Quy định mới của Luật Địa chất và Khoáng sản đã tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, không chỉ về pháp lý mà còn về môi trường và an toàn dân sinh, làm dấy lên câu hỏi liệu ngành xây dựng có đủ linh hoạt để thích ứng với thực tế mới này.

Mỏ đá vôi Gia Hòa (Ninh Bình).

Một trong những vụ việc đáng chú ý nhất là mỏ đá Ao Bèo của Công ty CP Vissai Ninh Bình, nơi đã khai thác trái phép hơn 4,4 triệu tấn đá vôi trên diện tích chưa được cấp phép suốt 9 năm. Mỏ này không chỉ vi phạm pháp lý mà còn gây ô nhiễm bụi nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của người dân xã Gia Thanh và Gia Hòa, dẫn đến việc bị đình chỉ hoạt động và truy thu tiền cấp quyền khai thác.

Ở Thái Nguyên, nhiều mỏ đá vôi tại huyện Võ Nhai cũng đã phải ngừng hoạt động sau khi giấy phép hết hạn và không đủ điều kiện gia hạn theo quy hoạch mới. Những mỏ lớn như Làng Giai, La Đồng, Lịch Sơn, La Hiên, Trúc Mai 1 hay Vạn Xuân đều gặp phải vấn đề khai thác vượt ranh giới, sai độ sâu cho phép, đồng thời không thực hiện đúng cam kết về bảo vệ môi trường và ký quỹ phục hồi. Sự chặt chẽ trong kiểm soát này phản ánh nỗ lực của địa phương trong việc siết chặt quản lý khoáng sản và bảo vệ môi trường.

Thanh Hóa hiện là địa phương có số lượng mỏ bị tạm dừng nhiều nhất, với đề xuất dừng 18 mỏ trong năm 2025. Nhiều mỏ ở Hà Trung và Đông Sơn phải ngừng khai thác và chế biến do các vấn đề về an toàn và môi trường. Khoảng cách nổ mìn không đảm bảo, nhiều mỏ nằm quá gần khu dân cư hoặc các công trình di tích, gây rung chấn và nứt nhà dân. Các trạm nghiền đá thiếu hệ thống dập bụi chuẩn, ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp, trong khi khai thác sai lệch so với hồ sơ thiết kế tạo thành các vách đá dựng đứng nguy hiểm.

Tại Quảng Ninh, chính sách “Chuyển đổi nâu sang xanh” đã khiến việc cấp phép mới bị tạm dừng và lộ trình đóng cửa toàn bộ các mỏ đá vôi được thực hiện vào cuối năm 2025 đầu năm 2026, đặc biệt tại các khu vực Hạ Long, Cẩm Phả và Uông Bí. Mục tiêu của chính quyền là bảo vệ cảnh quan vịnh Hạ Long và môi trường du lịch, đồng thời buộc các nhà máy xi măng như Xi măng Thăng Long hay VICEM Hạ Long phải tìm kiếm nguồn nguyên liệu từ địa phương khác hoặc chuyển đổi công nghệ để giảm phụ thuộc vào đá vôi tại chỗ.

Nhìn chung, việc tạm dừng các mỏ đá vôi hiện nay tập trung vào bốn nhóm lý do chính. Thứ nhất là sai phạm pháp lý, bao gồm khai thác khi giấy phép đã hết hạn, vượt trữ lượng hoặc khai thác “chui”. Thứ hai là an toàn dân sinh, với các vụ nổ mìn gây rung chấn, đá văng ảnh hưởng tới nhà cửa và người dân, đặc biệt ở những khu vực mỏ được hình thành trước khi có quy hoạch dân cư. Thứ ba là vấn đề môi trường, khi nhiều mỏ thiếu trạm cân, camera giám sát sản lượng và không có biện pháp giảm bụi, tiếng ồn. Cuối cùng là yếu tố quy hoạch chiến lược, khi một số mỏ nằm trong khu vực cần bảo tồn cảnh quan, di tích hoặc khu vực quốc phòng - an ninh.

Tình trạng đình chỉ khai thác đá vôi đang tạo áp lực lên ngành vật liệu xây dựng và xi măng, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp khai thác hợp pháp, an toàn và thân thiện với môi trường, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi công nghệ sản xuất để thích ứng với quy định mới và bảo vệ cộng đồng xung quanh mỏ.

Cem.Info