Đà phục hồi của thị trường xi măng sẽ được kiểm chứng trong nửa cuối năm

Sau giai đoạn tăng trưởng chậm, thị trường xi măng đang dần lấy lại nhịp khi nhu cầu xây dựng và đầu tư hạ tầng cải thiện. Tuy nhiên, sự gia tăng về sản lượng tiêu thụ mới phản ánh một phần bức tranh của ngành. Điều đáng quan tâm hơn là liệu đà phục hồi này đã đủ tạo ra những chuyển biến tích cực về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp hay chưa.

Thị trường khởi sắc nhờ lực đẩy từ nhu cầu trong nước

Bức tranh thị trường xi măng trong nửa đầu năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng hơn so với cùng kỳ năm trước. Theo Báo cáo 6MCR 2026, tổng sản lượng xi măng và clinker tiêu thụ đạt gần 59,7 triệu tấn, tăng 15,7%. Trong đó, tiêu thụ nội địa đạt khoảng 40,7 triệu tấn, tăng 16,1%, còn xuất khẩu đạt gần 19 triệu tấn, tăng 14,9%.

Điểm đáng chú ý là thị trường trong nước đã trở thành động lực tăng trưởng rõ nét hơn. Tiến độ triển khai các dự án đầu tư công, hạ tầng giao thông cùng sự phục hồi từng bước của hoạt động xây dựng đã góp phần cải thiện nhu cầu tiêu thụ xi măng. Đây cũng là tín hiệu tích cực khi nhiều năm trước, tăng trưởng của ngành chủ yếu dựa vào xuất khẩu để bù đắp sự suy giảm của thị trường nội địa.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu vẫn duy trì mức tăng khá, góp phần ổn định đầu ra cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, bối cảnh thương mại quốc tế còn nhiều biến động khiến thị trường nước ngoài chưa thể trở thành động lực tăng trưởng bền vững như giai đoạn trước.

Nhìn tổng thể, những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm cho thấy thị trường đã dần thoát khỏi giai đoạn khó khăn nhất. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào sản lượng tiêu thụ sẽ chưa phản ánh đầy đủ bức tranh của ngành, bởi sự cải thiện về đầu ra chưa đồng nghĩa với việc hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cũng tăng tương ứng.

Một số điểm nổi bật của thị trường 6 tháng đầu năm:

• Tổng tiêu thụ xi măng và clinker đạt gần 59,7 triệu tấn, tăng 15,7% so với cùng kỳ.

• Tiêu thụ nội địa tăng 16,1%, cao hơn tốc độ tăng của xuất khẩu.

• Xuất khẩu đạt gần 19 triệu tấn, tăng 14,9%, tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với đầu ra của ngành.

• Đầu tư công và các dự án hạ tầng tiếp tục tạo động lực cho nhu cầu xi măng trong nước.

Đằng sau những con số tích cực đó, môi trường kinh doanh của doanh nghiệp vẫn chưa thực sự thuận lợi. Thị trường đã phục hồi về nhu cầu, nhưng áp lực cạnh tranh và những vấn đề mang tính cấu trúc của ngành vẫn chưa có nhiều thay đổi.

Khi sản lượng tăng chưa đồng nghĩa với hiệu quả được cải thiện

Một trong những điểm đáng chú ý của thị trường 6 tháng đầu năm là khoảng cách giữa mức tăng của sản lượng tiêu thụ và khả năng cải thiện hiệu quả kinh doanh. Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh tăng giá bán xi măng trong tháng 5. Tuy nhiên, mức tăng giá niêm yết chưa phản ánh đầy đủ giá bán thực tế do doanh nghiệp xi măng vẫn phải áp dụng nhiều chính sách chiết khấu, hỗ trợ vận chuyển và ưu đãi thương mại để giữ khách hàng. Điều này khiến giá bán thực thu cải thiện chậm hơn kỳ vọng.

Trong khi đó, chi phí đầu vào vẫn duy trì ở mức cao. Giá than, petcoke, điện và chi phí logistics tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động sản xuất. Biến động tỷ giá và thị trường năng lượng thế giới cũng khiến doanh nghiệp khó chủ động trong việc kiểm soát chi phí.

Một yếu tố khác tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả của toàn ngành là tình trạng dư cung. Năng lực sản xuất của ngành vẫn cao hơn đáng kể so với nhu cầu thị trường, khiến cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xi măng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Ở nhiều khu vực, cuộc cạnh tranh vẫn chủ yếu diễn ra thông qua chính sách giá và hỗ trợ bán hàng thay vì tạo khác biệt về sản phẩm hoặc dịch vụ.

Những vấn đề thị trường vẫn chưa giải quyết được:

• Dư cung tiếp tục tạo sức ép lên giá bán và thị phần.

• Giá bán thực thu cải thiện chậm hơn tốc độ tăng của tiêu thụ.

• Chi phí nguyên, nhiên liệu và logistics vẫn ở mức cao.

• Cạnh tranh bằng chính sách thương mại vẫn diễn ra phổ biến.

• Hiệu quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp chưa cải thiện tương xứng với mức tăng của sản lượng.

Có thể thấy, sự phục hồi của thị trường trong nửa đầu năm chủ yếu đến từ sự cải thiện của nhu cầu, trong khi những khó khăn mang tính nền tảng vẫn hiện hữu. Điều này đồng nghĩa với việc kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong thời gian tới sẽ phụ thuộc không chỉ vào khả năng mở rộng đầu ra, mà còn vào năng lực kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.

Hiệu quả phục hồi sẽ được quyết định trong nửa cuối năm

Những tín hiệu tích cực trong 6 tháng đầu năm cho thấy thị trường xi măng đã dần lấy lại đà tăng trưởng sau giai đoạn trầm lắng. Tuy nhiên, để xu hướng này trở thành động lực phát triển bền vững, thị trường cần nhiều hơn sự gia tăng về sản lượng tiêu thụ.

Theo đánh giá trong Báo cáo 6MCR 2026, nhu cầu trong nước được kỳ vọng tiếp tục duy trì nhờ tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, các dự án hạ tầng giao thông và sự phục hồi từng bước của lĩnh vực xây dựng. Nếu các động lực này được duy trì, thị trường nội địa sẽ tiếp tục đóng vai trò là bệ đỡ quan trọng đối với ngành xi măng trong thời gian tới.

Tuy nhiên, triển vọng của thị trường vẫn phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ những áp lực đã tồn tại nhiều năm. Dư cung chưa được giải quyết khiến cạnh tranh trên thị trường nội địa được dự báo tiếp tục ở mức cao. Trong khi đó, chi phí nguyên, nhiên liệu, điện và vận tải vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản xuất cũng như biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Đối với thị trường xuất khẩu, những biến động về thương mại quốc tế, chính sách thuế, yêu cầu về môi trường và xu hướng giảm phát thải ngày càng khắt khe sẽ tiếp tục tạo sức ép lên doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi các nhà sản xuất không chỉ tìm kiếm thêm thị trường mới mà còn phải nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và từng bước giảm phát thải trong quá trình sản xuất.

Những yếu tố đáng chú ý trong 6 tháng cuối năm:

• Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và triển khai các dự án hạ tầng.

• Khả năng phục hồi của thị trường xây dựng và bất động sản.

• Biến động giá than, điện, nhiên liệu và chi phí logistics.

• Diễn biến của thị trường xuất khẩu và các chính sách thương mại.

• Yêu cầu ngày càng cao về phát thải và phát triển bền vững đối với ngành xi măng.

Những yếu tố này sẽ tác động trực tiếp đến khả năng cải thiện hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong những tháng cuối năm. Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng của thị trường không còn quá lớn, việc tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và gia tăng giá trị sản phẩm sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng hơn so với việc mở rộng sản lượng. Có thể thấy, sau nửa đầu năm 2026, thị trường xi măng đã phát đi tín hiệu tích cực khi nhu cầu tiêu thụ dần phục hồi, đặc biệt tại thị trường trong nước. Đây là cơ sở để kỳ vọng ngành sẽ từng bước cải thiện kết quả hoạt động sau giai đoạn khó khăn kéo dài.

Tuy vậy, quá trình phục hồi vẫn chưa diễn ra đồng đều. Áp lực dư cung, cạnh tranh về giá và chi phí sản xuất còn ở mức cao cho thấy môi trường kinh doanh của doanh nghiệp chưa thực sự thuận lợi. Điều đó cũng đồng nghĩa, mức tăng của sản lượng mới là điều kiện cần, còn khả năng chuyển hóa thành hiệu quả sản xuất, kinh doanh sẽ phụ thuộc vào năng lực thích ứng của từng doanh nghiệp cũng như diễn biến của thị trường trong những tháng cuối năm.

Thị trường xi măng đã có khởi đầu tích cực trong năm 2026, nhưng những kết quả đạt được mới phản ánh bước đầu của quá trình phục hồi. Nửa cuối năm sẽ là giai đoạn quan trọng để kiểm chứng khả năng duy trì đà tăng trưởng của thị trường, đồng thời cho thấy liệu những tín hiệu tích cực hiện nay có đủ tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định và bền vững của ngành trong thời gian tới hay không.

Cem.Info