» Xu hướng giảm phát thải đang buộc các doanh nghiệp sản xuất xi măng phải thay đổi mô hình vận hành theo hướng tiết kiệm năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và từng bước chuyển đổi sang sản xuất bền vững. Công ty CP Xi măng Đồng Lâm đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp công nghệ nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng và mở rộng ứng dụng nhiên liệu thay thế trong sản xuất clinker.
Sức ép từ chi phí năng lượng gia tăng cùng yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải khí nhà kính đang thúc đẩy ngành xi măng tăng tốc đầu tư công nghệ xanh. Từ tối ưu hóa điện năng, tận dụng nhiệt khí thải đến thay thế than truyền thống bằng các nguồn nhiên liệu thứ cấp, nhiều doanh nghiệp đang từng bước điều chỉnh chiến lược sản xuất để thích ứng với lộ trình giảm phát thải dài hạn. Công ty CP Xi măng Đồng Lâm là một trong những đơn vị đang triển khai khá rõ nét định hướng này thông qua hàng loạt dự án đầu tư công nghệ trong thời gian gần đây.
Tăng hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất
Từ tháng 9/2025, Xi măng Đồng Lâm chính thức đưa vào vận hành hệ thống tận dụng nhiệt khí thải từ lò nung dây chuyền sản xuất clinker công suất 5.000 tấn/ngày để phát điện với công suất thiết kế khoảng 8.700 kW và thời gian vận hành trung bình khoảng 7.800 giờ/năm. Dự án được thiết kế theo chu trình Rankine hơi nước do nhà thầu SCKE - liên doanh giữa Kawasaki (Nhật Bản) và Tập đoàn Conch (Trung Quốc) thực hiện. Việc áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng Nhật Bản được xem là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo hiệu quả vận hành ổn định cho toàn bộ hệ thống.
Theo tính toán, hệ thống tận dụng nhiệt khí thải để phát điện giúp Xi măng Đồng Lâm tiết kiệm tương đương khoảng 30% lượng điện tiêu thụ hằng năm. Việc tận dụng nguồn nhiệt dư từ quá trình sản xuất không chỉ giúp giảm chi phí điện năng mà còn góp phần hạn chế áp lực lên nguồn cung điện khu vực miền Trung, đặc biệt trong các giai đoạn nhu cầu sử dụng điện tăng cao vào mùa khô.
Cùng với dự án phát điện nhiệt dư, nhà máy trước đó cũng triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật khác nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm tác động môi trường. Một số giải pháp đáng chú ý gồm cải tiến hệ thống tận dụng nhiệt thải để sấy máy nghiền xi măng nhằm thay thế nguồn nhiệt từ buồng đốt phụ, qua đó giảm tiêu hao dầu DO, đồng thời tăng cường sử dụng phụ phẩm công nghiệp làm phụ gia trong sản xuất và tiếp tục nghiên cứu ứng dụng điện năng lượng mặt trời.
Những giải pháp này phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét trong ngành xi măng khi hiệu quả năng lượng đang trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong dài hạn.
Mở rộng sử dụng nhiên liệu thay thế nhằm giảm phát thải
Cuối tháng 6 vừa qua, Xi măng Đồng Lâm tiếp tục triển khai bước đi mới khi ký hợp đồng EPC thực hiện dự án sử dụng nhiên liệu thay thế một phần than cám trên dây chuyền lò nung clinker. Dự án do Công ty CP Gemtec đảm nhận toàn bộ các hạng mục khảo sát, thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư kỹ thuật và thi công xây lắp. Theo kế hoạch, dự án sẽ được triển khai trong vòng 180 ngày, Sau khi hoàn thành, hệ thống sẽ cho phép tiếp nhận và xử lý khoảng 600 tấn chất thải/ngày để sử dụng làm nhiên liệu thay thế trong quá trình sản xuất clinker.
Việc đầu tư dự án diễn ra trong giai đoạn ngành xi măng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ chi phí nhiên liệu. Theo dự báo giai đoạn 2020 - 2030, nguồn than trong nước sẽ tiếp tục suy giảm khiến tỷ trọng than nhập khẩu của ngành có thể tăng lên khoảng 50 - 60%. Song song với đó, yêu cầu giảm phát thải theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các cam kết quốc tế tại COP26 đang buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm các giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch.
Để thích ứng với xu hướng này, Xi măng Đồng Lâm đặt mục tiêu thay thế tối đa 30% nhiên liệu truyền thống trong vận hành lò nung. Các nguồn nguyên liệu được nghiên cứu sử dụng bao gồm phế phẩm từ ngành may mặc như da giày, vải, nilon và giấy, phụ phẩm lâm nghiệp như vỏ cây keo, tràm và mùn cưa, cùng các phụ phẩm nông nghiệp như tro trấu và vỏ hạt điều.
Theo ông Nguyễn Hữu Chi, Giám đốc bộ phận Kỹ thuật sản xuất và Nghiên cứu phát triển Xi măng Đồng Lâm, việc ứng dụng công nghệ sử dụng nhiên liệu thay thế tại lò nung clinker đang trở thành giải pháp cần thiết khi ngành xi măng đồng thời đối mặt với áp lực về an ninh năng lượng và chi phí sản xuất ngày càng gia tăng. Công nghệ này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn than cám truyền thống mà còn mở ra khả năng xử lý các loại phế phẩm khó tái chế, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Chuyển đổi xanh đang trở thành hướng đi dài hạn của doanh nghiệp xi măng
Việc đồng thời đầu tư vào các giải pháp phát điện tận dụng nhiệt dư và sử dụng nhiên liệu thay thế cho thấy chuyển đổi xanh đang trở thành định hướng phát triển dài hạn của nhiều doanh nghiệp sản xuất xi măng. Các giải pháp này hiện cũng phù hợp với xu hướng được nhiều tổ chức quốc tế như Ủy ban Môi trường và Phát triển thế giới (WCED), Công ước Basel và Hiệp hội Xi măng châu Âu (CEMBUREAU) khuyến khích triển khai nhằm giảm tiêu hao tài nguyên không tái tạo và hạn chế phát thải carbon trong công nghiệp nặng.
Theo ông Phạm Phước Hiền Hòa, Tổng Giám đốc Công ty CP Xi măng Đồng Lâm, việc làm chủ công nghệ và chủ động sử dụng nguồn nhiên liệu thay thế không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí năng lượng mà còn góp phần giảm khai thác tài nguyên không tái tạo và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải theo quy định hiện hành.
Trong dài hạn, việc đầu tư công nghệ xanh được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của ngành xi măng Việt Nam, hướng tới lộ trình trung hòa carbon và phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Cem.Info
