Hướng dẫn thực hiện Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong quản lý vật liệu xây dựng

Trong bối cảnh yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ngày càng được tăng cường, việc cụ thể hóa các quy định pháp luật đang trở thành yếu tố then chốt trong quản lý sử dụng năng lượng, trong đó có lĩnh vực vật liệu xây dựng. Nghị định số 30/2026/NĐ-CP ra đời nhằm hướng dẫn chi tiết các điều khoản của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, tổ chức và doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Với 8 chương và 29 điều, nghị định bao quát nhiều nội dung trọng tâm như quản lý và giám sát sử dụng năng lượng, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, kiểm toán năng lượng, sử dụng năng lượng trong cơ quan sử dụng ngân sách Nhà nước, chuyển đổi thị trường, dán nhãn năng lượng, tổ chức dịch vụ năng lượng, quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cũng như công tác thanh tra kiểm tra. Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng năng lượng tại Việt Nam.

Một nội dung đáng chú ý của nghị định là các quy định cụ thể liên quan đến quản lý phương tiện, thiết bị và vật liệu xây dựng sử dụng năng lượng. Theo đó, việc dán nhãn năng lượng được áp dụng nhằm cung cấp thông tin về mức tiêu thụ năng lượng, hiệu suất năng lượng hoặc đặc tính nhiệt của sản phẩm, qua đó hỗ trợ người tiêu dùng và các tổ chức sử dụng năng lượng trong quá trình lựa chọn và sử dụng.

Nghị định phân loại nhãn năng lượng thành 3 nhóm gồm nhãn so sánh, nhãn xác nhận và nhãn năng lượng của phương tiện. Đối với vật liệu xây dựng, nhãn năng lượng thể hiện các thông tin về đặc tính nhiệt theo quy định tại các tiêu chuẩn quốc gia. Trên cơ sở các tiêu chuẩn này, Bộ Công thương và Bộ Xây dựng có trách nhiệm quy định mức hiệu suất, mức tiêu thụ năng lượng và đặc tính nhiệt áp dụng cho từng loại nhãn theo chức năng quản lý.

Chỉ số hiệu suất năng lượng, mức tiêu thụ năng lượng của phương tiện, thiết bị và đặc tính nhiệt của vật liệu xây dựng được xác định theo hệ thống tiêu chuẩn quốc gia. Đây là căn cứ để các cơ quan quản lý chuyên ngành tổ chức thực hiện, đồng thời là cơ sở cho hoạt động kiểm tra, giám sát trong quá trình lưu thông và sử dụng sản phẩm trên thị trường.

Nghị định cũng quy định cụ thể hồ sơ công bố dán nhãn năng lượng đối với phương tiện, thiết bị và vật liệu xây dựng, bao gồm thông số kỹ thuật, kết quả thử nghiệm do phòng thử nghiệm được công bố thực hiện, giấy công bố dán nhãn và mẫu nhãn dự kiến. Bộ Công thương tiếp nhận hồ sơ đối với phương tiện và thiết bị, trong khi Bộ Xây dựng tiếp nhận hồ sơ đối với phương tiện giao thông và vật liệu xây dựng theo phạm vi quản lý.

Bên cạnh đó, các trường hợp bị đình chỉ hoặc thu hồi dán nhãn năng lượng được quy định rõ, bao gồm dán nhãn giả, dán nhãn khi chưa thực hiện công bố, nhãn không đúng thông số kỹ thuật hoặc có gian dối trong hồ sơ. Quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch và trung thực trong thực hiện chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Theo nghị định, các cơ sở sản xuất và nhập khẩu phương tiện, thiết bị và vật liệu xây dựng thuộc diện phải dán nhãn năng lượng có trách nhiệm báo cáo hằng năm về số lượng, chủng loại và các thông tin liên quan đến hiệu suất hoặc mức tiêu thụ năng lượng với UBND cấp tỉnh và bộ quản lý chuyên ngành trước ngày 01/03 của năm tiếp theo.

Nghị định cũng xác định rõ các trường hợp phương tiện, thiết bị phải loại bỏ khi không đạt quy chuẩn an toàn, có hiệu suất năng lượng thấp hơn mức tối thiểu hoặc không còn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Danh mục các sản phẩm phải loại bỏ sẽ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Việc ban hành Nghị định số 30/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đi quan trọng trong hoàn thiện thể chế về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển đổi thị trường theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững, đồng thời hỗ trợ thực hiện các mục tiêu giảm phát thải và tăng trưởng xanh trong giai đoạn tới.

Cem.Info